چگونه در اينجا و در آيه بعد در يازده جا لفظ جمع به كار برده شده است « 1 » : الّذين - قلوبهم - يسارعون - فيهم - يقولون - نخشى - تصيبنا - فيصبحوا - أسرّوا - أنفسهم - نادمين ، و مراد شخص واحدى بوده است ، اين امر جايزى است ، و ليكن آيه ولايت دربارهء علىّ بن ابي طالب اينگونه استعمال حرام شد ؟ با اين كه بين اين آيه و آيه ولايت ، فقطّ دو آيه ديگر فاصله است ؟ و مانند آيه :
أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ
( آيه 54 از سوره 4 : نساء ) « يا اينكه بر مردم حسد مىبرند دربارهء آنچه را كه خداوند از فضل خود به آنها داده است ؟ » . در كتاب « الغدير » ج 1 ص 372 آورده است كه ابن مغازلى در « مناقب » و ابن ابى الحديد در « شرح نهج البلاغة » ج 2 ص 236 و حضرمى شامى در « رشفة » ص 27 آوردهاند كه اين آيه در شأن علىّ بن ابي طالب و علوم مختصّهء او نازل شده است ، و علّامهء امينى در ج 3 از « الغدير » از ص 163 تا ص 167 بيست آيه از مدارك تفسيرى عامّه آورده است كه در آنها به صيغهء جمع آمده و ليكن مراد از آن شخص خاصّى بوده است .
در بسيارى از آيات قرآن با لفظ يسئلونك مطلب را مطرح مىكند ، و سپس حكم را بيان مىنمايد با اينكه مىدانيم : سائل در اين موارد ، شخص واحدى بوده است مانند آيه كريمهء :
يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ
؟ ( آيه 215 ، از سورهء 2 : بقره ) « از تو مىپرسند : چه چيز را انفاق كنند ؟ » و مانند :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ
( آيه 189 ، از سورهء 2 : بقره ) .
« از تو مىپرسند : از جهت تغييرات شكل هلال و ماه ( در روى آسمان ) ؟ » و مانند :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها
( آيه 187 از سورهء 7 : اعراف ، و آيه 42 از سورهء 79 نازعات ) « از تو مىپرسند : ساعت قيامت كى برپا مىشود ؟ » و اگر گفته شود كه : در اين موارد كثيره كه چنين قسم وارد شده است ، جماعتى از مردم بودهاند كه در رأى خود با پرسش كننده متّفق بودهاند ، و يا در فعل
هامش
( 1 ) - و اين در صورتى است كه لفظ قلوبهم و انفسهم را كه مضاف و مضاف اليه است ، يكى گيريم ، و گرنه تعداد آنها سيزده جا خواهد شد .