بطورى است كه جمعى از اصحاب رسول اللّه و أئمّهء اهل بيت سلام الله عليهم را از أصحاب أسرار شمردهاند ، همچون سلمان فارسى ، و اويس قرنىّ ، و كميل بن زياد نخعىّ ، و ميثم تمّار كوفىّ ، و رشيد هجرىّ ، و جابر جعفىّ رضوان اللّه تعالى عليهم أجمعين « 1 » » .
[ در معناى ولايت تكوينى و تشريعى ]
بارى آيهاى كه در مطلع گفتار ذكر شد : النّبىّ أولى بالمؤمنين من أنفسهم ، دلالت دارد بر ولايت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بر جميع مؤمنين ، و اطلاق اين ولايت ، هم در مورد تكوين و هم در مورد تشريع است ، و بلكه حقيقت ولايت در ناحيهء تكوين و حقيقت است ، و پس از آن در ناحيهء تشريع و اعتبار .
ولايت تكوينيّه معنايش آن است كه : رسول اللّه حقّا واسطه و حجاب بين بنده و خداوند قرار دارند ، و تمام فيوضات از جانب پروردگار نسبت به بندگان ، از حيات و علم و قدرت ، و ساير جهات توسّط ايشان كه آئينه و مرآت حقّند ، و در مقام ولايت و بدون واسطگى قرار دارند ، افاضه مىشود .
ولايت تشريعيّة معنايش آن است كه : رسول اللّه در مقام تصميمگيرى و اختيار و انتخاب مؤمنين ، اراده و اختيار آن حضرت مقدّم است ، و بجاى اراده و اختيار مؤمن مىنشيند ، بدين معنى كه : اگر مؤمن بخواهد كارى را انجام دهد ، و آن حضرت منع كنند ، و يا بخواهد انجام ندهد ، و آن حضرت امر كنند ، بايد منع و يا امر آن حضرت را برخواست و ارادهء خويشتن مقدّم دارد ، و به دنبال انجام فرمان او برود هر چه باشد ، خواه جنگ و يا صلح ، و خواه گرفتن مال و يا دادن ، و خواه نكاح و يا طلاق و جلاء وطن و كسب و كار ، و ساير امور زندگى ، و دستورات دينى و تكاليف الهيّه ، همه و همه از جانب رسول اللّه نازل مىشود ، و اطاعت آنها واجب است .
از جمله موارد اعمال ولايت تشريعى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم داستان زينب است كه حضرت رسول اللّه به امر ولائى خود او را به پسر خوانده و غلام آزادشدهء خود زيد بن حارثة تزويج كردند و پس از آن كه زيد او را طلاق گفت باز به امر ولائى او را به حبالهء نكاح خويش درآوردند .
هامش
( 1 ) - رسالهء « الولاية » علّامه فقيد آية الله طباطبائى رضوان الله عليه ، نسخهء خطّى حقير ص 3 تا ص 6 .