آنها وارد است كه :
قلت : فمن يحتمله جعلت فداك ؟ ! قال : من شئنا .
« عرض كردم : پس بنابر اين چه كسى مىتواند تحمّل آن را كند فدايت شوم ؟ ! فرمود : هر كسى كه ما بخواهيم » .
و ايضا در « بصائر الدرجات » از مفضّل روايت است كه گفت : حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام فرمودند :
إنّ حديثنا صعب ، مستصعب ، ذكوان ، أجرد ، و لا يحتمله ملك مقرّب ، و لا نبىّ مرسل ، و لا عبد امتحن الله قلبه للإيمان .
أمّا الصّعب فهو الّذى لم يركب بعد ، و أمّا المستصعب فهو الّذى يهرب منه إذا رئى ، و أمّا الذّكوان فهو ذكاء المؤمنين ، و أمّا الأجرد فهو الّذى لا يتعلّق به شىء من بين يديه و لا من خلفه و هو قول الله :
« الله الّذى نزّل أحسن الحديث » فأحسن الحديث حديثنا ، و لا يحتمل أحد من الخلائق أمره بكماله حتّى يحدّه لأنّه من حدّ شيئا فهو اكبر منه ، و الحمد لله على التّوفيق ، و الإنكار هو الكفر .
« حديث ما صعب ، و مستصعب ، و ذكوان ، و أجرد است ، و هيچ ملك مقرّبى ، و پيغمبر مرسلى ، و بندهاى كه خداوند دل او را به ايمان آزموده است ، نمىتواند آن را تحمّل كند .
امّا مراد از صعب ، آن چيزى است كه نتوانستهاند بر او سوار شوند ، و مراد از مستصعب آن چيزى است كه چون آن را ببينند از آن فرار كنند ، و مراد از ذكوان ، بر فروزنده و ملتهب كنندهء مؤمنان است ، و مراد از أجرد ، آن چيزى است كه در مقابل او و در پشت او هيچ چيزى به او تعلّق نگرفته باشد ، و اينست گفتار خداوند :
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ
« خدا بهترين حديث را فرستاده است » زيرا بهترين حديث ، حديث ماست . و هيچيك از خلايق توان آن را ندارد كه آن را تحمّل نمايد ، مگر آنكه آن را بتواند اندازهگيرى كند ، چون كسى كه چيزى را اندازهگيرى كند ، از آن چيز بزرگتر است . و سپاس خداى را بر توفيق ، و انكار همانا كفر است » « 1 » .
هامش
( 1 ) - صعب به آن حيوان سركش و چموش گويند كه كسى نمىتواند آن را سوار شود ، در مقابل ذلول كه مراد