مىپيمايند . سوّم - افرادى كه با حسنات و خيرات گوى سبقت را از همه ربوده و به اذن خدا از همه سبقت گرفتهاند . قرآن به نحو ارث به هر سه طائفه رسيده به علّت آنكه همه آنها از برگزيدگان هستند با اختلاف مراتب و درجات . گرچه البتّه وارث حقيقى و كفيل قرآن و قائم به امر آن همان دسته سوّم كه سابقون هستند خواهد بود .
و اين قسم از استعمالات نيز در عرف و محاورات شايع است كه نسبت چيزى كه اختصاص به شخص خاصّى دارد به جمعيّتى كه با آن شخص ارتباط دارند داده شود ، مثل آنكه مىگويند : در فلان مسابقه فلان دسته جايزه گرفت در صورتى كه جايزه اختصاص به يكى از آنها داشته است ، يا آنكه بگويند : قرآن بر اهل مكّه نازل شد و سپس بر اهل مدينه با آنكه داشته است ، يا آنكه بگويند : قرآن بر اهل مكّه نازل شد و سپس بر اهل مدينه با آنكه بر خصوص رسول الله نازل شده است . و در قرآن مجيد نيز از اين قبيل استعمالات بسيار است ، در سوره مؤمن آيه 54 مىفرمايد :
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْهُدى وَ أَوْرَثْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ هُدىً وَ ذِكْرى لِأُولِي الْأَلْبابِ .
« ما به موسى هدايت داديم و كتاب تورات را به بنى اسرائيل به عنوان ارث سپرديم » .
در حالى كه تورات به همه بنى اسرائيل داده نشد و پس از حضرت موسى به بعض از آنان داده شد . يا اگر مراد از كتاب تورات بخصوص نباشد بلكه همان كتاب آسمانى وحى بوده باشد ، آن به خود حضرت موسى به عنوان تورات داده شد ، نه به همه بنى اسرائيل .
ليكن از ملاحظه رواياتى كه در اين باب چه از طريق شيعه و چه از طريق سنّت وارد شده است معلوم مىشود كه اين احتمال دوّم قوىتر است . و در اين آيه خداوند بندگان برگزيده خود را به سه گروه قسمت مىكند كه آنها در عين آنكه با هم مختلفاند و بلكه يك دسته از آنان ستم به نفس خود نمودهاند در عين حال داراى مزيّت و صفائى بوده و از ساير مردم جدا هستند ، و همه آن سه طايفه وارث كتاباند به نحو اجمال ، گرچه حقيقت ارث به همان دستهء سوّم كه سابقين در خيرات و پيشى گيرندگان در حسناتاند مربوط خواهد بود .
و شاهد بر اين آنكه آن بهشتهاى موعود نيز براى همان ستمكنندگان به نفس و ميانهروها و عدالت پيشههاست كه در اثر مغفرت خدا و جزاى اعمال به آنها رسيده است .