مِنْهُ وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى
،
رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ
،
قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى .
و نيز رسول خدا به او فرموده است : آيا راضى نيستى كه نسبت تو به من نسبت هارون به موسى باشد ؟ صلح با تو صلح با من و جنگ با تو جنگ با من است ، و تو برادر من هستى ، و صاحب اختيار من بر امّت من در دنيا و آخرت هستى . اى ابو الحسن كسى كه تو را دوست داشته باشد مرا دوست داشته و كسى كه تو را دشمن دارد مرا دشمن داشته است ، و كسى كه تو را دوست دارد خدا او را وارد بهشت كند ، و كسى كه تو را دشمن دارد خدا او را وارد در آتش كند . اى معاويه نامهاى كه تو فرستادى و پاسخش اين است نمىتواند كسى را كه عقل يا دين داشته باشد بفريبد ، و السّلام « 1 » . »
بايد دانست كه اين كاغذ عمرو عاص از روى اخلاص و محبّت به مقام اميرالمؤمنين « « عليه السّلام » نبوده است گرچه اين فضائل را او درباره على بن أبى طالب قبول داشته و معترف بوده است ليكن به جهت انكار و ردّ بر معاويه كه مىخواسته است او را بفريبد اين نامه را نوشته است . و بالأخره معاويه او را دعوت كرد و وعده حكومت مصر را به او داد ، و هر چند فرزندش عبد الله و غلامش وردان او را نصيحت كردند مؤثّر واقع نشد و بالأخره بعد از ردّ و بدلهائى كه بين او و معاويه در گرفتن حكومت مطلق مصر بدون قيد و شرط واقع شد نامهء حكومت مصر را از معاويه به شرط جنگ با على بن أبى طالب و پيروزى بر آن حضرت گرفت . « 2 » و در جنگ صفّين مقام صدارت و وزارت معاويه را در آن لشگر داشت .
شرح حال عمرو عاص و دشمنى وى با رسول خدا
ابن ابى الحديد در ضمن شرح خطبه هشتاد و سوّم از « نهج البلاغه » مفصّلًا حالات عمرو عاص را شرح مىدهد . « 3 » و ما بسيار مختصر و اجمالى از آنرا بيان مىكنيم . گويد : پدر او عاص بن وائل احد المستهزئين برسول الله و المكاشفين له بالعداوة « يكى از مسخرهكنندگان رسول خدا و دشمنان ظاهر و اذيّت كنندگان علنى
هامش
( 1 ) . " غاية المرام " ص 359 حديث اوّل ، و " مناقب " خوارزمى طبع نجف ص 129 و ص 130 .
( 2 ) . ابن ابى الحديد در " شرح نهج البلاغه " ج 2 از صفحه 61 تا صفحه 73 در ضمن شرح خطبه بيست و ششم مفصّلًا طريق پيوستن معاويه با عمرو عاص را ذكر كرده است .
( 3 ) . " شرح ابن ابى الحديد ج 6 از صفحه 280 تا 330 .