« ابن عباس گفته است كه مراد از شاهد فقط على بن أبىطالب است » . و نيز اين روايت را حاكم حسكانى با همين عبارت ذكر كرده است « 1 » و نيز ثعلبى در تفسير خود با همين عبارت از ابن عبّاس آورده « 2 » و علّامهء طباطبائى از ثعلبى نقل كردهاند « 3 » و نيز علىّ بن عيسى اربلى در « كشف الغمة » از ابن عباس ذكر كرده است . « 4 »
مراد از شاهد أميرالمؤمنين " عليه السّلام " است به روايتأنس
دوم - رواياتى است كه از انس بن مالك روايت شده است . حماد بن سلمه از ثابت از انس روايت كرده است : «
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ *
» . قال : هُوِ رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم
« وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ »
هُوَ عَلىّ بنُ أبىطالب " عليه السّلام " ، كانَ و اللهِ لِسانَ رَسوُلِ الله « 5 » « در اين آيه و يتلوه شاهد منه انس بن مالك گفته است مراد على بن أبىطالب است ، و سوگند به خدا كه او زبان رسول خدا بوده است . »
و نيز اين روايت را از انس حاكم حسكانى با سلسله سند متّصل خود روايت كرده و در آخرش اين جمله را اضافه دارد كه : كانَ وَاللِه لِسانَ رَسوُلِ اللهِ الى اهلِ مكّةَ فى نَقضِ عَهدِهِم مَع رَسُولِ اللهِ صلّى الله عليه و آله و سلّم « 6 »
« سوگند به خدا كه على بن أبىطالب زبان رسول خدا بوده است به سوى اهل مكّه هنگامى كه پيمان خود را با رسول خدا شكستند . »
سوّم - رواياتى است كه از خود رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم روايت شده است . ابن مغازلى شافعى گويد : قَولُهُ تَعالى :
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ
. قال رسول الله : انا
عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ *
و على الشاهد « 7 » . « ابن مغازلى گويد كه از رسول خدا روايت است كه فرمود : مراد از آن كسى كه در اين آيه صاحب بينه است من هستم و مراد از شاهد على است » . و نيز حاكم حسكانى با دو سند يكى از محمّد بن احمد بن
هامش
( 1 ) . شواهد التنزيل " ج 1 ص 280 .
( 2 ) . غاية المرام " ص 360 حديث هشتم و در " تفسير ابو الفتوح " ج 6 ص 256 از ثعلبى نقل كرده است
( 3 ) . " تفسير الميزان " ج 10 ص 201 .
( 4 ) . " غاية المرام " ص 362 حديث يازدهم .
( 5 ) . " غاية المرام " ص 362 حديث سيزدهم .
( 6 ) . " شواهد التنزيل " ج 1 ص 280 .
( 7 ) . " غاية المرام " ص 360 حديث هفدهم .