امّت به قرآن و حضرت رسول الله ايمان آورده است . »
و نيز گويد : ابن جرير و ابن ابى حاتم از مسروق تخريج روايت كردهاند كه او گفت : قوله :
وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ عَلى مِثْلِهِ
. قال : و الله ما نزلت فى عبد الله بن سلام ، ما نزلت الا بمكة و انما كان اسلام ابن سلام بالمدينة ، و انما كانت خصومة خاصم بها محمد صلى الله عليه و آله و سلم « 1 » « مسروق گفته است : سوگند به خدا كه آيه و شهد شاهد درباره عبد الله بن سلام نازل نشده است ، اين آيه در مكه نازل شده و اسلام عبد الله بن سلام در مدينه بوده است . و اما قضيه ابن سلام در مدينه در يك مرافعهاى بوده است كه در آن رسول خدا دخالت كردهاند » .
بارى نزول اين آيه در شان عبد الله بن سلام به قدرى بعيد است كه بعضى براى تصحيح اين مطلب ناچار شدهاند بگويند كه آيه در مكه نازل شده و عبد الله بن سلام در مدينه بوده است . سيوطى گويد : حسن بن مسلم تخريج روايت كرده كه : نزلت هذه الآية بمكة و عبد الله بن سلام بالمدينة « 2 » « اين آيه در مكه آمده و عبد الله در مدينه بوده است » .
و نيز گويد : ابن سعد و ابن عساكر از حسن بصرى تخريج حديث كردهاند كه : نَزَلَت حم وَ عَبدُ الله بالمدينة مسلم « 3 » « سورهء احقاف در وقتى كه در مكّه نازل شد عبد الله بن سلام در مدينه مسلمان بوده است . » و اين دو روايت نيز صحيح نيست زيرا كه گفتيم : در وقت نزول سوره احقاف عبد الله بن سلام مسلمان نبوده است . و همانطور كه در تفسير آيه
وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
گفتيم ، فقط خود عبد الله بن سلام و فرزندش و نوهاش اين نسبت را به خود مىدهند و كس ديگر به آنها نسبت نداده است .
ولى در آيه
وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
چون شأن نزولش دربارهء اميرالمؤمنين " عليه السّلام " است علماى شيعه - رضوان الله عليهم - در اثبات آنكه اين آيه درباره عبد الله بن سلام نيست پافشارى نموده و اثبات كردهاند ، و امّا در آيه و شهد شاهد چون شأن نزولش راجع به آن حضرت نيست لذا اهميتّى نداده و با فحص كمترى از مطلب عبور كرده ، و طبق گفته بعضى از اهل تسنّن آنها هم گفتهاند راجع
هامش
( 1 ) . همان مصدر
( 2 ) . الدر المنثور ج 6 ص 39 .
( 3 ) . همان مصدر .