به عبد الله بن سلام است ، با آنكه اين آيه در شأن يوشع بن نون وصىّ موسى قرين و عديل على بن أبى طالب وصىّ محمّد صلّى الله عليه و آله و سلّم است ، و دو آيه علم الكتاب و شهد شاهد در امكان نزولش درباره عبد الله بن سلام و عدم امكان نزولش هيچ تفاوتى ندارند و هر دو آيه در مكّه نازل شده است . اگر در يكى جايز باشد در ديگرى هم جايز است و اگر در آن جايز نباشد در ديگرى هم جايز نخواهد بود .
و علاوه عبد الله بن سلام كه بعضى او را مجهول الحال دانند و با اميرالمؤمنين بعد از عثمان ، به خلافت بيعت نكرد چه قدر و قيمتى دارد كه رسول خدا در مقابل مشركين براى شهادت او درجه و منزلتى قائل شود و با نبوّت خود و كتاب تورات كه هادى مردم و كتاب رحمت است او را قرين و عديل قرار دهد . بارى اين تحقيقى بود كه در اطراف آيه و شهد شاهد من بنى اسرائيل على مثله نموديم . حال بيائيم سر آيه مورد بحث :
وَ يَتلُوهُ شاهِدُ مِنهُ .
درباره اين آيه رواياتى كه از طريق شيعه و سنّى راجع به اميرالمؤمنين " عليه السّلام " است بسيار زياد است و ما براى نمونه چند روايت را كه به مضامين مختلفه بيان شده است ذكر مىكنيم .
اوّل - يك دسته رواياتى است كه از ابن عباس نقل شده است . از موفق بن احمد خوارزمى روايت است فى قوله تعالى :
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ
. قال ابن عباس : هُوَ عَلِىّ يَشَهُد للنبى وِ هُوَ مَنهُ « 1 » « در اين آيه شريفه ابن عباس گفته است مراد از شاهد على است كه شهادت بر نبوّت پيغمبر مىدهد و از جنس خود پيغمبر است » . و اين روايت را نيز علامه طباطبائى از « تفسير برهان » از خوارزمى نقل كردهاند . « 2 »
و نيز ابراهيم بن محمّد حموينى كه از فضلاء عامّه است در « فرائد السّمطين » با سلسله سند متّصل خود از ابن عبّاس نقل كرده است كه : «
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ *
» رسول الله صلّى الله عليه و آله و سّلم «
وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ
» على " عليه السّلام " خاصّةً « 3 »
هامش
( 1 ) . " غاية المرام " ص 359 حديث دوّم ، و در " ينابيع الموده " ص 99 با مختصر اختلافى در لفظ آورده است .
( 2 ) . " تفسير الميزان " ج 10 ص 201 .
( 3 ) . " غاية المرام " ص 359 حديث سوم .