خمسه است ؛ يعنى محقّق حقايق اين اعداد ، و با همه بىمقارنت و غير همه بىمزايلت . چنان كه أمير المؤمنينَ علىّ كرَّم اللهُ وجهَه فرموده است كه :
هُوَ مَعَ كُلِّ شَىْءٍ لَا بِمُقَارَنَةٍ وَ غَيْرُ كُلِّ شَىْءٍ لَا بِمُزَايَلَةٍ . « 1 »
و اين ضعيف در آن مدّت كه صحبت با خواجهء جهان عزّت انصار دولت مىداشت ، هر چند بعضى طعن مىزدند ؛ حقّ عليم است كه بدين سبب بود كه در استعداد او معنى :
يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ
وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ
« 2 » مىيافت ، و اعتقاد كلّى بر آن داشت كه او به سخن مخالفان از حقّ برنگردد . و دعاگو نيز اگر به عيان نيافتى و قول چندين بزرگ در اين معنى متوافق و متطابق نيافتى ، اين بيان را مكرّر نكردى و دلايل بسيار نگفتى بر اين معنى ؛ چنان كه در اوّل شرح « فصوص » و غيره بيان افتاده است .
تا دانشمندان محقّق كه اصحاب فهوم ذكىّ باشند با شما تقرير كنند ، از تطويل و املال احتراز كردم ؛ وَ مَنْ لَم يُصَدِّقِ الْجُمْلَةَ ، هانَ عَلَيْهِ أنْ لَا يُصَدِّقَ التَّفْصيلَ . « 3 »
حقّ تعالى همگنان را هدايت سوى جمال خويش كرامت كناد ،
وَ إِنَّا أَوْ إِيَّاكُمْ لَعَلى هُدىً أَوْ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ .
« 4 » و اللهُ الموفِّقُ و المعينُ .
هامش
( 1 ) « خداوند با تمام چيزها معيّت دارد ، امّا نه آنكه مقارنه با آنها داشته باشد ؛ و غير از همهء چيزهاست ، امّا نه به جدائى و بينونت . »
( 2 ) قسمتى از آيه 35 ، از سورهء 24 : النّور : « نزديك است كه روغنش نور بدهد و اگرچه آتشى بدان مسّ ننموده باشد . »
( 3 ) « كسى كه مطلب فىالجمله را تصديق نكند ، سهل است براى وى كه مطلب مفصّل را تصديق نكند . »
( 4 ) ذيل آيه 24 ، از سورهء 34 : سبأ : « و ما يا شما ، يا بر هدايت هستيم و يا بر گمراهى آشكار . »