اگر متعيّن بودى ، در دو صورت چگونه ظهور يافتى ؟ و در قرآن مجيد ،
وَ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ
« 1 » چگونه صادق بودى ؟
و در حديث پيغمبر صلّى الله عليه و آله و سلّم : لَوْ دَلَّى أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ لَهَبَطَ عَلَى اللَّهِ « 2 » كى راست آمدى ؟ و با هر كه در عالم است
أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ
« 3 » كى بودى ؟ آخر در اين معنى نظر بايد كرد ، كه به نصّ قرآن
« ثالِثُ ثَلاثَةٍ »
» « 4 » كفر است ؛ كه :
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ
« 5 » و « رابع ثلاثة » صرف ايمان است و توحيد ؛ [ كه ] :
ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ
. « 6 »
چه اگر ثالث ثلاثه بودى ، متعيّن بودى به يكى از ايشان . امّا رابعُ ثلاثه آنست كه به وجود حقّانى خويش كه به حكم :
وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ
« 7 » ثانى واحد ، و ثالث اثنين ، و رابع ثلاثه ، و خامس اربعه ، و سادس
هامش
( 1 ) صدر آيه 84 ، از سورهء 43 : الزّخرف : « و اوست آن كس كه در آسمان معبود است و در زمين معبود است . ( و اوست يگانه عزيز حكيم . ) »
( 2 ) « اگر يكى از شما ريسمانش را در چاهى فرود آورد ، تحقيقاً بر خداوند فرود آمده است ! »
و ما اين حديث را در صفحهء 172 ، از همين مجموعه به نقل سعيد الدّين فَرْغانى آوردهايم
. ( 3 ) ذيل آيه 16 ، از سورهء 50 : ق : « و ما از رگ وريد حياتى او به او نزديكتر هستيم . »
( 4 ) صدر آيه 73 ، از سورهء 5 : المائدة : « تحقيقاً كافرند آنان كه مىگويند : خداوند يكى از سه تا مىباشد . »
( 5 ) همان
( 6 ) قسمتى از آيه 7 ، از سورهء 58 : المجادلة : « هيچ رازگوئى در ميان سه نفر حاصل نمىشود ، مگر آنكه خداوند چهارمين ايشانست . »
( 7 ) قسمتى از آيه 7 ، از سورهء 58 : المجادلة : « و نه از اين عدد پائينتر و نه بيشتر ، مگر آنكه خدا با آنهاست هرجا كه بوده باشند . »