روحانيّت ، و ملائكه سماوات و اعلى علّيّين را از عرش و كرسى كه همگى برابر و مساوى و هم رتبه من بودند از آن جهت كه صورتها و مظاهر يك ذات بيشتر نمىباشند ؛ و از لحاظ مظهريّت همه با هم مساوى و أكفاء يكدگر مىباشند . « 1 »
بالجمله اين ابيات ، گوشهء مختصرى است از نظم السّلوك او كه در حالات و اطوار سلوك إلى الله به خامهء خود تحرير و به رشتهء نظم كشيده است . و برخى از مقامات عارفان فانى در ذات خدا و باقى به بقاء وى را منشرح مىكند ؛ و بطور خلاصه همهء اينها را مىتوان گفت كه در يك بيت او مجتمع شده است :
فَلَمْ تَهْوَنى مَا لَمْ تَكُنْ فىَّ فانياً * وَ لَمْ تَفْنَ ما لا تُجْتَلَى « 2 » فيكَ صورَتى « 3 »
« پس تو هوا عشق مرا نخواهى پيدا نمود مادامىكه فانى در من نشده باشى ؛ و فانى نشدهاى مادامىكه صورت من به تو نظر نيفكنده است ! »
و بنا به روايت شيخ طوسى ( قدّه ) از جمله دعاهاى مقروّهء در ماه رجب المرجّب كه فعلًا در آن هستيم ، وارد است كه :
يَا مَنْ سَمَا فِى الْعِزِّ فَفَاتَ خَوَاطِرَ [ نَوَاظِرَ - خ ل ] الأبْصَارِ ؛ وَ دَنَا فِى
هامش
( 1 ) ترجمه و شرح اين ابيات ابن فارض ، مختصر و منتخبى مىباشد از دو شرح عربى و فارسى او كه به خامه سعيد الدّين فَرْغانى به رشته تصنيف درآمده است : شرح عربى به نام كتاب « منتهى المدارك » است كه در مصر در سنه 1293 هجريّه قمريّه با تصحيح محمّد شكرى أوفى طبع شده است . و اين ابيات در ج 2 ، ص 29 تا ص 43 و در تحت شماره 451 تا شماره 474 آن را استيعاب نموده است .
و شرح فارسى آن به نام « مشارق الدّرارى » مىباشد كه در سنة 1398 هجريّه قمريّه در انتشارات انجمن فلسفه و عرفان اسلامى طبع شده است . و شرح اين ابيات از ص 374 تا ص 393 از آن را شامل شده است
( 2 ) در « أقرب الموارد » آمده است : اجْتلَى الشّىءَ اجتلاءً : نظرَ إليه .
( 3 ) بيت 99 ، از نظم السّلوك