عِلْمَ كُلِّ واحِدٍ مِنْهُمْ مَأْخوذٌ عَنْ أبيهِ حَتَّى يَتَّصِلَ ذَلِكَ بِالنَّبىِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ . « 1 »
ترجمه خطبهء غرّاى أمير المؤمنين عليه السّلام در جواب ذعلب ( بايد خداوندى را عبادت كرد كه بتوان او را ديد . )
« هنگامى كه حضرت امام أمير المؤمنين عليه السّلام بر فراز منبر مسجد كوفه مشغول ايراد خطبه بودند ، مردى به نزد او برخاست كه به وى ذعلب
هامش
( 1 ) « توحيد » ابن بابويه ، نشر مكتبة الصّدوق ، باب 43 ، حديث ذعلب ، خبر شمارهء 2 ، ص 308 و 309 ؛ و علّامهء مجلسى در « بحار الانوار » از طبع كمپانى ، ج 2 ، ص 200 و 201 در كتاب جوامع التّوحيد با همين عبارات از « توحيد » صدوق روايت كرده است .
و علّامهء طباطبائى در « تفسير الميزان » ج 6 ، ص 104 و 105 از « توحيد » صدوق نقل فرمودهاند .
و ايضاً علّامهء مجلسى در « بحار الانوار » ج 2 ، ص 120 و 121 از نصّ « كفاية » با سند خود از هِشام روايت مىكند كه : من در نزد حضرت صادق عليه السّلام بودم كه معاوية بن وهب وارد شد و سؤالاتى راجع به رؤيت نمود و حضرت در پاسخش فرمودند : يا مُعاويَةُ ما أقْبَحَ بِالرَّجُلِ يَأْتى عَلَيْهِ سَبْعونَ سَنَةً أوْ ثَمانونَ سَنَةً ، يَعيشُ فى مِلْكِ اللَّهِ وَ يَأْكُلُ مِنْ نِعَمِهِ ، ثُمَّ لا يَعْرِفُ اللَّهَ حَقَّ مَعْرِفَتِهِ .
تا اينكه حضرت با روايت از پدرشان از حضرت سجّاد از حضرت امام حسين عليهم السّلام استشهاد مىكنند به حديث أمير المؤمنين عليه السّلام كه : سُئِلَ أميرُ الْمُؤْمِنينَ عَلَيْهِ السَّلامُ فَقيلَ : يا أخا رَسولِ اللَّهِ ! هَلْ رَأيْتَ رَبَّكَ ؟ ! فَقالَ : وَ كَيْفَ أعْبُدُ مَنْ لَمْ أرَهُ ! لَمْ تَرَهُ الْعُيونُ بِمُشاهَدَةِ الْعيانِ ، وَ لَكِنْ رَأَتْهُ الْقُلوبُ بِحَقائِقِ الإيمَانِ . در اينجا حضرت صادق عليه السّلام بيان مفصّلى دارند مبنى بر آنكه خداوند با چشم سر قابل رؤيت نيست .
مجلسى ( قدّه ) در ج 4 ، ايضاً از طبع كمپانى ، ص 118 و 119 ، در باب : ما تَفضّلَ صَلواتُ اللهِ عَليه به على النّاسِ بقَولِهِ : سَلونى قَبْلَ أنْ تَفْقِدونى وَ فيهِ بَعضُ جوامِعِ العُلومِ و نوادِرِها ، از « توحيد » و « امالى » صدوق با سند دگرى از أصبغ بن نُباته روايت مفصّلى را روايت مىكند تا مىرسد به سؤال ذعلب و پاسخ حضرت .
و مرحوم محدّث قمّى در « سفينة البحار » در ج 1 ، ص 484 ، در كلمة : ذعلب ؛ و در ص 493 ، در كلمة : رؤيت اشاره بدين احاديث و مواضعشان در « بحار الانوار » مىنمايد .