و بقيّه آن بدين قرار مىباشد :
1 - إلَهى أنَا الْفَقيرُ فى غِناىَ ، فَكَيْفَ لا أكونُ فَقيراً فى فَقْرى ؟ !
« بار خداوندا ! من نيازمند و فقيرم به سوى تو در عين غنا و بىنيازيم كه از ناحيهء تو به من عنايت شده است ( چرا كه اين بىنيازى چون از سوى تست ، عين نيازمندى است ! ) پس چگونه نيازمند و فقير نبوده باشم به سوى تو در عين فقر و نيازمنديم كه حالت عدم من بوده است ؛ و مَبنَى و اصل و منشأ هستيم ، فقدان و نيستى ؛ و مادّه اوّليّه حدوث و تحقّقم ، نابودى و كَتْم عدم و نيستى در مرحله ماهوى بوده است ! ؟ »
2 - إلَهى أنَا الْجاهِلُ فى عِلْمى ، فَكَيْفَ لا أكونُ جَهولًا فى جَهْلى ؟ !
« بار خداوندا ! من نادان و جاهلم در عين دانائى و علمم كه از ناحيهء تو به من عطا گرديده است ( چرا كه اين دانائى چون از سوى تست ، عين نادانى است . ) پس چگونه نادانِ ثابت و مستمرّ نبوده باشم در عين نادانى و بىدانشيَم كه حالت عدم اصلى و فقدان ماهوى و نيستىِ ذاتى من بوده است ! ؟ »
هامش
است ؛ هر يك از آن به عبارت ديگر است . و گفته شده است : براى شيخ زرّوق سه شرح بر حِكم موجود است ، ليكن قول صحيحتر آنست كه خود با دست خود نوشته است . « در اينجا صاحب « كشف الظّنون » بحث مفصّلى دارد در تعداد شروحى كه بر آن نوشته شده است .
بارى ، شرح معروف و مشهور آن ، شرح شيخ أحمد زرّوق است كه در شهر طَرابلُس غرب ، مكتبهء نجاح ، با تحقيق دو دانشمند به طبع رسيده است . و اين دو نفر محقّق در مقدّمه شرح آوردهاند كه : او شاگرد أبو العبّاس مرسىّ معروف بوده است و شيخ أحمد زرّوق تعداد 30 ( سى ) شرح نوشته است و اين شرح هفدهمين اوست . و در « شذرات الذّهب » گويد : وى بيش از سى شرح بر حِكم ابن عطاء الله نوشته است . تولّد زرّوق در روز پنجشنبه هجدهم شهر ذو الحجّه الحرام سنهء هشتصد و چهل و شش ( 846 ) و وفاتش در سنهء هشتصد و نود و نه ( 899 ) بوده است .