موج ، عين صورت انسان را نشان مىدهد ؛ اگر چيزى را در آن تغيير دهد ، آئينه خراب است و عنوان حكايت ندارد و قيمت ندارد .
علىهذا آئينهء صاف و آب صاف و هواى روشن صاف كه عنوان حكايت دارند بقدرى آيتيّت در آنها قوىّ مىباشد كه تو گوئى : آئينه و آب و هوائى نيست ، هر چه هست موجودات برابر آئينه و داخل آب و مُشاهَد در ماوراى نور و هوا هستند . يعنى آيه عين صاحب آيه است . و اگر آيه را به نظر آيتيّت بنگريم ، درست خواهيم ديد : غير از ذو الآية چيزى نيست .
هر چه هست خود خداست و غير از حقّ چيزى وجود ندارد . تمام آفاق و انفس آياتى هستند كه در ماوراى آنها غير از وجود « نا » و « الله » و « حقّ » موجودى وجود ندارد .
در عالم وجود غير از « الله » وجودى نيست . همه آيه او هستند ، يعنى هيچ . و اوست ذو الآية ، يعنى همه چيز . و ذو الآية كه حقّ است در اين عبارت ، آفاق و انفس است . پس آفاق و انفس ، حقّ است .
اين آيه مىفهماند كه حقيقت آفاق و انفس ، وجود حقّ متعال است و آنها شيئيّتى ما بإزاء خود ندارند ؛ چون به عنوان آيه و علامت و نشانه گرفته شدهاند . و بالنّتيجه حقّ متعال عبارتست از واقعيّت و حقيقت آفاق و انفس . در هر چيزى كه بنگرى خداست . چيزها بسيارند و خدا يكى است . در عوالم وجود غير از خدا موجودى نيست . تعيّنات و إنّيّات و ماهيّات امور عدميّه و باطله مىباشند ، وجود اقدس حقّ واحد است كه در آفاق و انفس ظهور نموده و تجلّى پيدا كرده است .
كلمهء مباركهء لا إلَهَ إلّا اللَّهُ كه كلمهء توحيد و به معنى وحدت دادن و وحدت بخشيدن است ، مرجعش به كلمهء لا مَوْجودَ سِوَى اللَّهِ مىباشد كه نفى هر گونه تعيّنى را از ذات حقّ تعالى مىنمايد .
الله شناسى (فارسى) — صفحة 83
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٨٣