ماند ، و حتى اگر به اندازهء دانهاى از خردل كار نيك كرده باشند ، خدا جزاى آن را خواهد داد
إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
خدا پاداش نيكوكاران را تباه نخواهد كرد ، « 120 » و آن را حفظ خواهد كرد و رشد خواهد بخشيد و از طريق آن بر خير فاعل آن خواهد افزود و آن را در دنيا و آخرت به او بازخواهد گردانيد ،
يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ
خدا ربا را نابود مىكند و بر صدقهها مىافزايد ، و خدا هر ناسپاس و گنهكار را دوست ندارد » ، « 121 » و خدا زندگى را فطرتى سازگار با اين سنت بخشيده است ، و انسان چيزى را مىدرود كه آن را كشته باشد ، پس اگر نيكى كشته باشد نيكى درو مىكند ، و اگر بدى كشته باشد چيزى جز بدى درو نخواهد كرد .
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ
مگر پاداش نيكى چيزى جز نيكى است ؟
اين حقيقتى فطرى است كه همگان بر آن گواهاند : مكافات احسان جز با احسان صورت نمىگيرد ، و اين حقيقت به روشنترين صورت آن در بهشت تجلّى پيدا مىكند ، و بدين گونه است كه خدا در افراد بشر نهفتههاى فطرتشان را برمىانگيزد تا آن را گواهى بر آنچه ذاتى ايشان است قرار دهند و به آن در ميان خود عمل كنند .
از على بن سالم روايت شده است كه گفت : از ابو عبد اللَّه الصادق عليه السّلام شنيدم كه گفت : « آيتى ثبت شده در كتاب خدا است » و من گفتم كه : آن چيست ؟ و او گفت كه : « اين گفتهء خداى عزّ و جلّ :
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ
در كافر و مؤمن جريان دارد ، و در نيك و بد ، و هر كس كه در حق او نيكى كنند ، بايد كه آن را مكافات و تلافى كند ، و اين مكافات عبارت از آن نيست كه به اندازهء آن باشد ، / 357 بلكه بايد چنان كند كه بر نيكى رسيدهء به خودش
هامش
( 120 ) - التوبة / 120 .
( 121 ) - البقرة / 276 .