رو به رو بودند و چگونه بر خود لرزيدند كه رسول و كسانى كه با او بودند گفتند :
يارى خدا چه وقت خواهد رسيد ؟ » . « 119 » شايد سپاسگزارى از نعمتهاى مادّى و معنوى خدا از مهمترين كليدهاى بهشت باشد ، چه شكر نعمتها به آنها بركت مىبخشد و آنها را افزايش مىدهد ، و اين تنها به دنيا اختصاص ندارد ، بلكه در آخرت نيز چنين است ، از آن روى كه امتدادى از دنيا است ، و تعيين كنندهء حدّ نعمتهاى خدا در آن دنيا نيز همين سپاسگزارى است .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ
.
بنده مىبايستى ، از طريق عذابى كه در آخرت به او خواهد رسيد ، از حجم تكذيب خود به نعمتهاى خدا آگاه شود ، و نيز از حسرت و ندامتى كه براى او ، بر اثر زيان ديدن بزرگ ابدى با از دست دادن نعيم بهشت و پاداش آن فراهم آمده است اطلاع حاصل كند .
[ 60 ] همهء ابعاد آفرينش نعمت است ، و آن نيز - در نتيجه - از آلاء پروردگار رحمان ما محسوب مىشود ، / 356 و بهشتيان آن گونه كساناند كه شهود و حضور پروردگارشان را از طريق آلاء او احساس كردند ، و او را شناختند و به رسالتهاى او ايمان آوردند ، و از فرستادگان او پيروى كردند ، و چنان كه بايد از او ترسيدند و پرهيزگار شدند ، پس در دنيا به انجام دادن كارهاى نيك پرداختند . . .
چنان كه شايسته است به تصرف در نعمتهاى و آلاء او مشغول شدند ، و گونهاى از احسان ايشان آن بود كه از اين نعمتها به ديگران مىبخشيدند . از عمق معنى ترس از مقام پروردگارشان آگاه بودند ، و آن را محدود به قلبهاى خود نمىكردند ، بلكه آن را برنامهء تكامل زندگى خود قرار دادند و به همين سبب در عمل كردن و بخشش و فداكارى تا بخشيدن تمام مال خود پيش رفتند ، تا مگر از خشم خدا بر كنار بمانند ، و چشم اميد به رضا و پاداش او داشته باشند ، و هرگز اعمال ايشان بىحاصل نخواهد
هامش
( 119 ) - البقرة / 214 .