وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ * الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ * وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
« واى بر كمفروشان * كسانى كه چون با پيمانه مىخرند حق خود را تمام مىگيرند * و چون با پيمانه يا وزن مىفروشند به ( خريداران ) زيان مىرسانند » ، « 8 » و تطفيف ، چنان كه از آيه آشكار مىشود ، درست بر ضد برپا داشتن وزن به قسط است .
[ 10 ] زمين جايگاه ديگرى براى تجلّى رحمت فراگير خدا است ، و آن جايى است كه خدا آن را آفريد و عوامل زندگى را در آن به فراوانى فراهم آورد تا زندگى آدمى بر روى آن ممكن و بلكه دلپسند و پاكيزه باشد ، و از جملهء اين عوامل است جاذبه ( گرانش ) و اكسيژن و آب و انواع گوناگون خوردنيها ، و همچنين نور و حرارت / 291 را به اندازهء نيازمندى بشر به آن در زمين پديد آورد .
وَ الْأَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنامِ
« و زمين را براى جهانيان آفريد . » قرآن در آيهء ديگرى به معنى « وضع » در اين آيه اشاره مىكند و مىگويد :
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
« آن كه زمين را براى شما آرامشگاهى قرار داد و براى شما در آن راههايى نهاد تا مگر راه خود را بيابيد » ، « 9 » و اگر رحمت خدا و تمهيد مقدمات او در زمين براى زندگى ما نمىبود ، زندگى بر اين سياره به همان گونه محال مىشد كه اكنون زندگى بر اجرام ديگرى همچون خورشيد و زهره و جز آن غير ممكن است ، و در اين آيه دو انديشهء تمدّنى و شرعى وجود دارد كه آنها را از كلمهء « وضعها » مىفهميم :
اوّل : اين كه خدا زمين را عملا مسخر انسان ساخت ، و به او وسايل و قدرتهايى علمى و مادّى بخشيد كه قرآن آنها را « سبلا » ناميده است تا از آنها بهرهمند شود و بر زمين ، از قلهء كوهها تا اعماق درياها استيلا پيدا كند و آنها را براى مصلحت خويش مسخر سازد ، و هر ناحيه از زمين كه در تسخير انسان قرار نگرفته
هامش
( 8 ) - المطففين / 1 تا 3 .
( 9 ) - الزخرف / 10 .