پيروى از هواهاى خود پرداختند به جاى آن كه از خوانندگان به خداى عزّ و جلّ پيروى كنند .
مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ
« شتابندگان به سوى دعوت كننده . » صاحب مجمع البيان گفته است : هطع راه رفتن سريع با ناراحتى و اكراه و خوارى است ، و زمخشرى گفت : گردنهاشان كشيده به طرف خواننده است يا به او مىنگرند و چشم از او برنمىدارند ، و راغب گفت : هطع بصره يعنى چشمش را به سويى متوجه كرد ، و بعير مهطع يعنى شترى كه گردنش را به يك طرف متوجه كرده است ، و آنچه به نظر من مىرسد اين است كه خدا كلمه را از اضافه قطع كرده و ، مثلا ، نگفته است مهطعين رؤوسهم ، تا معنى آن مضمون فراگيرى پيدا كند و همهء جوارح بدن و قلب را در امتداد و جهت خواننده معرفى كند ، و اين حكايت از عمق اطاعت آنان نسبت به خوانندهء به خدا دارد .
/ 221
يَقُولُ الْكافِرُونَ هذا يَوْمٌ عَسِرٌ
« كافران مىگويند كه اين روزى سخت است . » بدان سبب كه روز دين ( جزا ) و حق است ، و آنان از دين كناره گرفتند ، و به پيروى از هواها و پندارها پرداختند ، اما مؤمنانى كه به آيات ربانى ايمان آوردند و آنچه را كه نيك است تصديق كردند ، و پيرو خوانندهء به خدا در دنيا شدند ، امروز روز خوشبختى ايشان است ، و چه سعادت و خوشبختى از اين بالاتر كه بنده به ملاقات پروردگارش نايل شود ، و به وعدهاى برسد كه مدتهاى دراز چشم به راه آن بوده است ؟ !
إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ * لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ * لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ
« آنان كه نيكى ما به ايشان سبقت گرفت ، دور شدگان از آناند * نمىشنوند صداى آن را ، و آنان در هر چه خواستار آن باشند جاودانه مىمانند * فزع بزرگتر آنان را اندوهگين نمىسازد ، و فرشتگان بر ايشان درآيند ( و گويند كه ) اين همان روزى است كه به شما وعده داده شده بود » ، « 19 »
هامش
( 19 ) - الأنبياء / 101 و 102 .