امير مؤمنان عليه السّلام سپس يادآورى مىكند كه يك لحظه كبر ، مايهء تباهى اعمال و عبادت شش هزار سالهء او گرديد ، درصورتىكه معلوم نيست اين سالها از سالهاى دنياست يا از سالهاى آخرت است كه هرروزى از آن ، معادل هزار سال است ؛ قرآن نيز مىفرمايد :
« وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
« 1 » ؛
هرروزى در آخرت ، معادل هزار سال اين جهان است » .
از اين بيان ، روشن مىگردد كه چرا خداوند ، نخستين صفات بندگان رحمان را تواضع و فروتنى مىداند ، زيرا گذشته از اينكه كبر ، نخستين لغزشگاه انسان است ، نكتهء ديگرى نيز در كار است كه به آن اشاره مىشود .
تضاد ، ميان بينش صحيح و تكبر
از نظر روانشناسان ، افراد متكبر ، غالبا فاقد شخصيت انسانى هستند و فرد متكبر براى جبران اين نقيصه براى خود يك شخصيت پندارى مىسازد و پيوسته در جهانى از وهم و خيال زندگى مىكند ؛ از اين جهت ، ميان داورى و بينش صحيح و كبر و غرور تضاد روشنى است و كبر ، پردهاى غليظ در برابر بينش او پديد مىآورد و بسيارى از حقايق را به غرور انكار مىكند .
افرادى را مىشناسيم كه با خواندن چند فرمول رياضى و طبيعى
هامش
( 1 ) . حج ( 22 ) آيهء 47 .