او از مقام آدم و مقامات فرزندان آدم كه روحى بزرگ و دلى پاك و قلبى سرشار از معارف خواهند داشت ، ناآگاه بود ؛ از اين نظر ، روح غرور بر او مستولى گرديد .
از اين سرگذشت ، مىتوان نتيجه گرفت كه نخستين پايهء كفر ، همان كبر و سركشى است و نخستين پايهء سعادت و پيمودن راه بندگى و پيروزى بر قواى شيطانى و اهريمنى ، تسليم در برابر آفريدگار جهان است ، آفريدگارى كه تمام موجودات جهان در برابر او تسليمند .
تكبر از ديدگاه على عليه السّلام
امير مؤمنان عليه السّلام در نهج البلاغه در خطبهء قاصعه ، بيانى بس لطيف و شيرين دربارهء كبر و خودخواهى شيطان دارد كه ذيلا به مناسبت بحث ، جملههايى از آن را در اينجا مىآوريم :
« . . . فعدوّ اللّه إمام المتعصّبين و سلف المستكبرين الذي وضع اساس العصبيّة ، و نازع اللّه رداء الجبريّة ، و ادّرع لباس التعزّز ، و خلع قناع التذلّل « 1 » ؛
او پيشواى متعصبان و فرد ديرينهء كبرورزان است . او نخستين فردى است كه اساس عصبيت را پايهگذارى نمود و با كبريايى خدا كه به او اختصاص دارد ، به نزاع برخاست و لباس عزت و سربلندى ( كه لباس او نبود ) بر تن كرد و لباس تسليم و بندگى در برابر خدا را دور افكند » .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 192 .