آيه دو تفسير دارد :
نخست : بهشت با نعيم و رضوان و خرسندى خدا كه در آن است جايگاهى بلند مرتبه است ، و هر چه آدمى بكوشد و در انجام دادن اعمال صالح مبالغه كند ، با عمل تنهاى خود به آن ارتقا پيدا نمىكند ، و تنها به آن نزديك مىشود ، يا فضل و رحمت خدا او را به بهشت نزديك مىكند ؛ و پيغمبر ( ص ) گفته است : « سوگند به آن كه جانم به دست او است كه هيچ يك از مردم با عمل خود به بهشت داخل نمىشود ، و چون به او گفتند : و نه تو يا رسول اللَّه ؟ ! و او گفت : و نه من مگر اين كه رحمت و فضل او شامل حال من شود ( و دست خود را بر بالاى سرش نهاد و صداى خود را بلندتر كرد ) . « 47 » هنگامى كه مؤمنان به بهشت داخل مىشوند ، اين حقيقت براى ايشان آشكار مىشود ، به همان گونه كه در دنيا با بصيرت وحى به دريافت آن نايل شده بودند ، و آنان رهايى خويش را از عذاب به فضل خدا و منت او مىدانند و نه به علم و دانش خويش :
قالُوا إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِي أَهْلِنا مُشْفِقِينَ * فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا وَ وَقانا عَذابَ السَّمُومِ * إِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلُ نَدْعُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ
گفتند : ما پيش از اين در ميان كسان خويش ترسان بوديم * پس خدا بر ما منت نهاد و ما را از عذاب نفوذ كننده حفظ كرد * ما پيش از اين او را مىخوانديم و او است نيكويى كننده و مهربان » . « 48 » دوم : بهشت قلّهء بلندى است كه انسان به آن نمىرسد مگر اين كه خود را به صفتى متصف كند كه شايسته رفتن به بهشت بوده باشد ، و آن دور از دسترس كافران و عاصيان و نافرمانان است ، ولى به مؤمنان و فرمانبرداران نزديكترين وضع را دارد ، و آنچه كه انسان را به آن نزديك يا از آن دور مىكند ، مقدار عمل انسان است و خلاصهء صفات / 490 ايمانى كه در آيههاى آينده از آنها با خبر مىشويم .
هامش
( 47 ) - بحار الانوار ، ج 7 ، ص 11 .
( 48 ) - الطور / 26 تا 28 .