مىگويد و در اين درس بعضى از مناظر قيامت را براى ما مصوّر مىسازد تا از اين راه گونهاى از رازهاى جهان ديگر را كه راه معرفتى بدان جز از طريق آن ميسر نيست براى ما مكشوف دارد ، ولى هدف مهم از اين گونه سخن گفتن تنها تربيت است ، چه اگر انسان حجابهاى شهوانى و اجتماعى و تربيتى و وراثتى را ترك كند ، حقيقت را با وضوح تمام خواهد ديد ، بدان سبب كه اين حجابها و زنجيرها است كه مانع آن مىشود كه عقل از آفاق ايمان حركت و معرفت خود را آغاز كند . ولى بشر چگونه مىتواند از اين گردنهها عبور كند و با عقل خود به حقايقى كه در آن سوى آنها قرار دارد برسد ؟
اين ممكن نيست مگر اين كه تكان سختى به نفس خود بدهد تا پردهها از روى آن فرو افتد ، و اين كار قرآن است كه با سخن گفتن از منظرههاى سلبى و ايجابى قيامت و با روشى نفسى و بلاغتى عالى اين حركت سخت و تكان را پديد آورد .
/ 488 تنها شنيدن سخن دربارهء قيامت براى آن كافى است كه انسان را به انديشيدن در اين خصوص بر انگيزد ، و چون به صورتى سالم تفكر كند ، به حقيقت راه خواهد يافت ، و براى اين انديشه مثالى مىزنيم و مىگوييم : اگر شخصى در راهى پيش مىرود كه چالهاى در آن وجود دارد ، خطاب كردن به وى با كلمهء به پا » تنها احتمال آن دارد كه او را از غفلت بيرون آورد و عقل و حواس او را بيدار كند ، و نيازى به بيان مفصل نداشته باشد . و به همين گونه اگر در اتوموبيلى باشى كه به سرعت حركت مىكند و رانندهء آن از چاله غافل مانده است ، چون رانندهء ديگر به او برسد و بوق خود را به صدا در آورد ، شايد جز به يك كلمه احتياج نداشته باشد .
و قرآن نيز چنين است و با يك تكان ضمير او را از غفلت بيرون مىآورد ، و عقل او در مسير زندگى انگيخته مىشود و به فكر مىافتد و به حق هدايت مىشود ، چه مشكل اساسى آن است كه از عقل خود بهره نمىگيرد .
قرآن براى تأمين دو هدف آمده است و از آنها : يكى تزكيهء نفس آدمى است با هدايت كردن آن به حق و ملتزم ساختن آن به حق در همهء نواحى زندگى ، و
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 494
مساهمون: احمد آرام
ص٤٩٤