نباشيد ) او باز گردندگان و توبه كنندگان را مىآمرزد » . « 51 » همهء مردمان ، در دورهء زندگى ، از راه گردنكشى يا فشار يا حتى نادانسته ، از حق انحراف حاصل مىكنند و به طرف باطل مىروند ، / 491 ولى مؤمن اين امتياز را دارد كه : اولا به انكار و گردنكشى اين كار را نمىكند ، و ثانيا به خطاى خود استمرار و دوام نمىبخشد بلكه سعى در اصلاح و علاج آن مىكند و اين كار را در نزديكترين فرصت ممكن انجام مىدهد ، و او را مىبينيم كه پس از ارتكاب گناه به توبه مىپردازد ، و بعد از غفلت ورزيدن هشيار مىشود ، و پس از انحراف به راه مستقيم باز مىگردد ، و پس از نادانى به خاطر مىسپارد و در ياد نگاه مىدارد ، و بنا بر اين هر نسبتى كه با گناه از خدا دور مىشود ، خود را با توبه به او نزديك مىكند ، و هر وقت طبيعت جهل و نادانى او را غافل مىسازد ، فشارهاى زندگى او را به ياد خدا مىاندازد و با كمك ارادهء ايمان به كندن ريشهء انحراف مىپردازد ، پس در توبه و بازگشت به خدا مبالغه مىكند و آن را مكرر مىسازد حتى براى يك گناه كه از آن توبه كرده و بار دوم و سوم به آن بازگشته است ، بى آن كه يأس بتواند بر او مستولى شود ، از نظر ايمانى كه به رحمت گسترده و آمرزندگى او دارد ، به استغفار و توبه مىپردازد ؛ و چرا از رحمت خدا نوميد شود در صورتى كه مىداند يأس از صفات كافران است ؟ چرا مأيوس شود در صورتى كه نداى پروردگارش بدين گونه به او رسيده است :
يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
« 52 » يا اين گفته او عزّ و جلّ :
وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ
و چه كس جز گمراهان از رحمت پروردگارش نوميد مىشود ؟ » ، « 53 » پس مؤمن مجرّد غفلت از پروردگارش را دورى از او به حساب مىآورد و به او باز مىگردد ، پس پيوسته در حال بازگشت به خدا و پيوسته با ادب كردن خودش به معراج به سوى خدا اشتغال دارد .
هامش
( 51 ) - الإسراء / 25 .
( 52 ) - الزّمر / 53 .
( 53 ) - الحجر / 56 .