- همچنين اگر داريى هاى كسى از سوى ديگرى به ناحق مورد دست اندازى قرار گيرد ، زيان ديده مىتواند حقّ خود را از متجاوز بازپس گيرد .
- و نيز اگر كس ديگرى را از حق مالى معينى « مانند حق تقدم واولويت در خريد و يا فروش » محروم كند ، او مىتواند قصاص و معامله به مثل كند يا حق از دست رفته خود را بستاند .
- از سويى اگر حيثيت ، آبرو واعتبار كسى توسط ديگرى مورد تعرّض قرار گيرد و با اين كار حرمت او هتك شود ، بر نفر اوّل جايز است تا همانند او عمل كند ، البته در صورتى كه مقابله به مثل به فعل حرام ديگرى همچون اشاعه فحشا يا زيان رساندن به ديگران منجر نشود . 2 - اگر قصاص در حرمت شكنيها به زيان ديگران و يا فعل حرام ديگرى منجر شود ، آن قصاص جايز نيست . به عنوان نمونه : اگر كسى پنهانى به درون خانه ديگرى نگاه كند و به همسر و يا دختر وى نظر افكند ، نمى توان در برابر اين عمل وى مقابله به مثل كرد ، چرا كه نگاه كردن به زن نامحرم چه بدواً و چه از روى قصاص ، جايز نيست .
3 - در برخورد با حقوق وحرمتهاى جوامع نيز همچون حقوق افراد عمل مىشود . لذا نمى توان از جامعه اى هتك حرمت كرد . حرمت ماه حرام در نزد عرب پيش از اسلام و همچنين حرمت بيت الحرام از اين دست حرمتهاى اجتماعى مى باشند . البته اگر خود جوامع بدواً اين حرمتها را مورد هتك قرار دهند ، مى توان در برابر ايشان به مقابله به مثل پرداخت وايشان را قصاص كرد .
4 - از آيه فوق برمى آيد اگر قصاص كردن در حرمت شكنيها منجر به هتك حرمت طرف مقابل شود ، جايز است . به عنوان نمونه :
- اگردولتى احترام به سفارت وكارگزاران سفارت دولت ديگرى را كه يكى از قوانين روابط سياسى است ، نقض كند ، دولت دوم مىتواند مقابله به مثل كند .
- و يا اگر هواپيماهاى جنگى كشورى ديوار صوتى كشور ديگرى را بشكنند و يا ناوهاى ايشان از مرزهاى قانونى كشور دوم عبور كنند ، كشور دوم مىتواند به همين گونه عمل كند .
احكام معاملات (فارسى) — صفحة 79
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٧٩