ديه را « به ولى مقتول » بپردازد ، « و در آن مسامحه نكند » اين ، تخفيف ورحمتى است از ناحيه پروردگار شما و كسى كه بعد از آن ، تجاوز كند ، عذاب دردناكى خواهد داشت » .
رهيافت وحى :
عدالت ، بالاترين هدف جامعه است كه امنيت ابزار رسيدن بدان را فراهم مى آورد . از آيه كريمه ذكر شده درمى يابيم كه قصاص ، زندگى و همچنين پرهيزگارى را درپى خواهد داشت ، كه حيات و زندگى نيز همچون پرهيزگارى با سلامت وامنيت عمومى واجتماعى پيوند خورده است .
احكام :
1 - براى اينكه قصاص به مثابه ابزارى براى رسيدن به عدالت تلقى شود ، بايد به اندازه جرم قصاص كنيم . از همين رو كشتن كس ديگرى به جز جانى جايز نيست و زياده روى در قتل محسوب مىشود .
2 - در صورتى كه جمعى مشتركاً كسى را بكشند ، مى توان تمام آنها را قصاص كرد ، چرا كه تمام آنها قاتل به شمار مى آيند « البته طبق احكامى كه در باب قصاص كتب فقهى ذكر شده است » .
3 - مى توان قاتل را بخشيد ، كه اين بخشش مىتواند بلاعوض و براى رضاى خداوند و از روى جوانمردى صورت پذيرد و همچنين مى توان قصاص را به ديه تبديل كرد .
4 - فقها شروط زير را براى قصاص ذكر مى كنند :
نخست : برابرى در آزادى ، زيرا فرد آزاد هيچگاه در قبال كشتن برده اى كشته نمى شود .
دوم : برابرى در دين ، زيرا فرد مسلمان به واسطه كشتن يك كافر نبايد كشته شود ، مگر اينكه حاكم تشخيص دهد با قصاص نكردن مسلمانى كه كافرى را كشته است ، فساد وتباهى فراگير خواهد شد وامنيت از ميان خواهد رفت ، كه در اين صورت مى توان قصاص كرد . همچنين مسلمانى كه به قتل اهل ذمّه و يا بردگان خو گرفته باشد را بايد قصاص كرد .
احكام معاملات (فارسى) — صفحة 76
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٧٦