مسؤوليت عيب واختلاط
17 - اگر جنس غصبى ناقص شده و يا معيوب شود ، مسؤوليت آن بر عهده غاصب بوده ، و بر او واجب است كه آن را به صاحبش پس داده وعلاوه بر اينارش « 1 » آن ، « ما به التفاوت آسيب و ضرر » را نيز بپردازد ، مالك نيز حق ندارد كه غصب كننده را ملزم به پرداخت كل قيمت كرده وشىء غصبى معيوب را هم بگيرد ، مگر اينكه عرف ، باز گرداندن كامل حق مالك را تنها با دادن قيمت كامل آن ، به رسميّت شناسد ، مثل اينكه عيب يا نقص به اندازهاى زياد باشد كه گرفتن شىء همراه ارش موجب ضرر مالك شود .
18 - اگر جنس غصبى با جنس ديگرى مخلوط شود بطوريكه جدا كردن آندو از يكديگر به آسانى ممكن باشد « مانند اينكه يك تن سيب غصبى با يك تن پرتقالى كه از آن خود غاصب است مخلوط شود » واجب است كه آن را جدا كردهوبه صاحبش بازگرداند .
اما اگر اين اختلاط به صورتى است كه جدا كردن آن مشكل باشد « مانند اينكه گندم غصبى با جو مخلوط شود » اگر در جدا كردن اين دو سختى بسيار « حرج » يا ضرر يا فساد نباشد ، واجب است كه جدا شده و به صاحبش بازگردانده شود .
مسؤوليت سقوط قيمت
19 - اگر جنس غصبى موجود باشد ، اما قيمت آن در خلال مدت غصب سقوط كرده وكم شود ، آيا در اين مورد ، غاصب ضامن سقوط قيمت است ، يا نه ؟
اگر غاصب باعث شود كه صاحب مال ، از مالش در وقت مناسب استفاده نكند ، مانند اينكه دولت پولها را پس از هشدار قبلى از اعتبار انداخته و باطل كند ، واينامر در خلال زمان غصب اتفاق بيفتد ، و يا قيمتها به تدريج و با تبديل فصلتابستان به زمستان پايين آيد وكالا ، يك كالاى تابستانى باشد ، وتسلّط غاصب بر مال سبب پايين آمدن بهاى آن شود ، بدون ترديد وى ضامن خواهد بود .
هامش
( 1 ) - ( ارش ) يعنى مابه التفاوت بهاى شىء سالم وبهاى گونه معيوب از همانشىء ، به عنوان نمونه اگر بهاى شىء غصب شده سالم هزار تومان باشد ، وبهاى آنپس از معيوب شدن و آسيب ديدن هشتصد تومان شود ، ارش در اينجا دويست تومان خواهد بود .