« هركسى برادر مسلمانش به او محتاج بوده وخواهان قرضاز او باشد واو بر اين كار توانمند باشد ، ولى اين كار را نكند ، خداوند نسيم بهشت را بر او حرام مىكند . »
دِين چيست ؟
1 - دَين عبارت از مال يا حقّى است كه كسى نسبت به غير بر عهده دارد .
2 - عوامل بوجود آورنده دِين بسياراند كه بطور كلى به دو نوع تقسيممىشوند :
اول : عوامل اختيارى كه انسان با خواست خود آنها را اختيار مىكند ، كه از بارزترين گونههاى آن قرض گرفتن است « كه در آينده احكام آن را به تفصيل بيان مىكنيم » و از اين نوع است كالا در بيع سلف كه در آن بها نقد ، و جنس نسيه است ، ونيز بها در فروش نسيه كه نقد نبوده وپرداخت آن داراى مهلت تعيين شده است ، ونيز بهاى اجارهاى كه داراى شرط مهلت است و يا مهريه در ازدواج ، اگرپرداخت آن به پس از ازدواج و در زمانى ديگر موكول شده است و مانند اينها .
دوم : عوامل قهرى « غير اختيارى » ، آنجا كه به حكم شرع ، مالى يا حقى برعهده كسى قرار مىگيرد مانند ضمانتهايى كه انسان به خاطر تلف كردن چيزى از روى تعدى « تجاوز » يا تفريط « سهل انگارى » ، پيدا مىكند « مثل اينكه شخص با وسيله نقليه خود به وسيله نقليه ديگرى به خاطر اهمال كارى وعدم پايبندى به مقررات راهنمايى ورانندگى آسيب بزند » كه به حكم شرع مسؤوليت از بين رفتن يا خسارت ديدن شىء مورد نظر به عهده او مىباشد ، و همينطور است نفقه همسردائمى كه مترتب بر ازدواج بوده چه زوج بخواهد چه نخواهد ، و مانند اين .
احكام دَين
3 - دِين ياحالّ است يا مؤجَّل « 1 » .
دِين حال مربوط به زمان نيست ، به گونهاى كه طلبكار در هر وقتى كه بخواهد مىتواند دين خود را مطالبه كند « مانند ضمانتها » . در حالى كه دين مؤجّل به زمان معينى
هامش
( 1 ) - دِين حال آن است كه پرداخت آن فورى است و مدت دار نيست ، ودِينمؤجل آن است كه پرداختش موكول به زمان ديگرى است . مترجم