صحيح را از جهت زمان پرداخت بها و يا تحويل كالا به سه بخش « 1 » تقسيم كرد :
1 - فروش نقدى ، كه در آن بها وكالا در زمان عقد قرارداد مبادله مىشوند « چون معامله يك اتومبيل آماده براى تحويل در قبال پول نقدى كه همزمان پرداخت شود » .
2 - فروش نسيه يا « بيع مؤجَّل » كه در آن كالا در قبال بهايى كه مدّتى پس ازعقد قرارداد پرداخت خواهد شد به فروش مىرسد « مانند معامله بر سر خانهاىآماده براى تحويل در قبال پرداخت قيمت آن ، البته باتأخير در زمان مشخص كه بين دو طرف معامله توافق شده است ، حال چه اين پرداخت اقساطى باشد چه يك جا » .
3 - فروش سَلَف ، كه در آن بها نقداً و در زمان عقد قرارداد پرداخت مىشود ، ولى تحويل كالا به زمانى ديگر موكول مىشود « مانند فروش يك اتومبيل در قبالپرداخت بها در زمان عقد قرارداد و به شرط تحويل اتومبيل در زمان معيّنى پس ازعقد قرارداد » .
هر يك از اين گونههاى معامله ، احكامى دارند كه در موارد زير بيان مى كنيم :
الف : فروش نقدى
1 - در فروش نقدى ، فروشنده - پس از تكميل عقد قرارداد - حق دارد ، پس از تحويل كالا بلا فاصله بهاى آن را از خريدار مطالبه كند . همچنين خريدارحق دارد بلا فاصله پس از عقد قرارداد ، تحويل كالا را از فروشنده خواستار شود ، زيرا بين دو طرف توافقى ، بر سر به تأخير انداختن پرداخت بها و يا تحويل كالا صورت نگرفته است .
2 - دو طرف معامله حق ندارند در پرداخت بها و يا تحويل كالا تعلل بورزند .
3 - همچنين هيچ يك از دو طرف حق ندارد در صورت آماده بودن بها وكالا ازتحويل گرفتن كالا و يا دريافت بها ، خوددارى كند .
ب : فروش نسيه
هامش
( 1 ) - گونه چهارمى نيز براى معاملات فروش متصور است كه در آن ، تحويل كالاوبها هر دو به زمان ديگرى موكول مىشوند كه در نظر فقها باطل است .