5 - اراده فردى كه زير فشار تهديد و اجبار ، مجبور به انجام فعّاليّت مالى مىشود نيز ارادهاى غير تامّ شمرده مىشود . « كسى كه ناراضى ، توسّط حكومت مجبور به وارد شدن در معاملهاى مىشود ، و يا حكومت به اجبار خانه وكاشانه وى را مثلًا براى بناى ساختمانى ادارى از وى خريدارى كند ، و يا كسى كه زير فشار تهديد و يا ترس ، دخترش را به ازدواج كسى درآورد ، همه و همه به عقد قرارداد رضامند نيستند ، از همين رو عقد وقراردادى محقّق نخواهد شد . »
6 - يكى ديگر از گونههاى ارادهاى كه به تراضى منجر نمىشود ، ارادههاى ظاهرى وفاقد پايبندى به الزامات قرارداد مىباشد . « قرارداد ازدواج با زن بدكارى كه عبارات عقد نكاح را بدون داشتن باور و يا تعهد به آنها بر زبان مىراند و در حقيقت فاقد پايبندى به الزامات آن قرارداد مىباشد ، و همچنين عقد ازدواج و يا طلاق صورى كه توسّط برخى افراد براى بهرهمندى از مزاياى قانونى آن درپارهاى از كشورها صورت مىپذيرد ، و همچنين عبارات عقدى كه توسّط استاد در خلال تدريس يك مسأله حقوقى بر زبان جارى مىشود و يا اعمال ديگرى از اين دست در زمره چنين ارادههايى شمار مىشوند . »
7 - همچنين كسى كه ارادهاى ندارد و يا اينكه گفتههايش به دلايل گوناگونى چون خشم ، خواب آلودگى ، مستى و يا مصرف مواد مخدّر از ارادهاش حكايت نمىكند ، از رضايت برخوردار نخواهد بود . « از همين رو به عنوان نمونه هركس اتومبيل خود را - مثلًا - در حالت مستى و يا در زمانى كه تحت تأثير موادّ مخدّر قراردارد به يك چهارم بهاى اصلى آن به فروش برساند ، و يا همسر خود را در حالت خشمى كه توان انديشه واراده را از ميان مىبرد طلاق دهد ، و يا تحت تأثير دلدادگىاى كه خرد او را به باد داده ، مايملك خود را به نام ديگرى كند ، همه و همه فاقد عزم جدّى بر آنچه اقدام مى كنند ، و در نتيجه فاقد رضايت مىباشند . »
8 - عقد قرارداد در پارهاى از ناچاريها وضرورتهاى شديد نيز از قراردادهاى فاقد تراضى مطلوب هستند . « به عنوان نمونه كسى كه به خاطر تشنگى مفرط به بهاى بسيار گزافى كه براى نوشيدن اندكى آب از او خواسته مىشود وقعى
احكام معاملات (فارسى) — صفحة 231
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٣١