توجّه كنيد . عدّهى زيادى - / انبوهْانبوه بشر - / به وسيلهى همين شيطان گمراه شدند و بعد از گمراهى هم به آنجا رفتند كه بايد بروند ؛ آيا انديشه نكرديد ؟ ! يعنى همين براى بشر كافى است . براى آنكه شيطان را بشناسيد ، كافى است از عقل خود بهره بگيريد و از سرنوشت كسانى كه دنبالهرو شيطان بودند ، گمراه شدند و بعد هم گمراهىشان به عذاب منتهى شد ، عبرت بگيرد .
اگر ما بتوانيم از عقل خود بهره بگيريم و / باز سابقه و عملكرد همين بشر گمراه / و آيندهى او - / آن طور كه از آيهى بعد معلوم مىشود - / عبرت بگيريم ، براى ما تا اندازهاى شيطان آشكار مىشود .
وقتى معلوم شود كه پيروان شيطان به چه سرنوشت دردآور و ننگآورى مبتلا مىشوند ، و در دنيا هم مبتلا به روزگار سياهى هستند ، اين شناخت از پيروان شيطان ، راهى است براى آن كه خود شيطان را به خوبى بشناسيم .
يكى از حاضران : اين فتحبابى كه فرمودند ، بسيارى از روايات را توجيه و تفسير مىكند . بعضى ها روايات وجود « عالم الَست » را رد مىكنند و مىگويند چگونه بر آن چيزى كه به خاطر نداريم ، پايبند باشيم . به اين روايات خيلى اشكال وارد كردهاند ؛ امّا طريقى كه شما فرموديد ، طريق خوبى است . و آن اين كه بگوييم ما از راههايى پى مىبريم كه يك عهدى بوده و نشانههايى دارد .
آيت اللّه العظمى مدرّسى : چه اشكال دارد كه عهد باشد ، و اين نشانههاى عهد هم باشد ؟
امّا بحث بنده اين است كه محور شيطانشناسى چيست ؟ احتمالًا آيهى أَفَلَمْ تَكُونوا تَعْقِلُونَ به يكى از محورهاى شيطانشناسى اشاره مىكند كه اگر انسان از عقل خود بهره گيرد و از سرنوشت كسانى كه از شيطان پيروى كردند و به عذابهاى دنيا و آخرت دچار شدند ، عبرت گيرد ، به دشمن آشكار
يس اسماى حسناى الهى (فارسى) — صفحة 314
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٣١٤