نه ! مسألهى ده هزار نفر يا پنجاه هزار نفر نيست ؛ بلكه آنها غُثاءٌ كَغُثاءِ السَّيْل هستند . يعنى كفهايى كه روى سيل مىآيد . در روايات ما هم وقتى خواستهاند بُعد منفى جماعت را بيان كنند ، از اين تعبير استفاده شده است .
سؤال : آيا « كثير » در آيه ، تأكيد « جِبِلّ » است ؟
جواب : احسنتم ! نه ، بنده مىگويم كه ممكن است « كثير » يك معناى ديگر داشته باشد ، و جِبِلّ يك انبوه از انسانهاى بىارزش باشند . در قرآن در مواردى كه مىخواسته از گروهى ارزشمند ياد كند ، از كلمات ديگر استفاده كرده است . مثلًا فرموده است :
فَلَوْلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ ؟ « 1 »
چرا از هر گروه از آنانْ طايفهاى كوچ نمىكنند تا در دين ( و معارف و احكام اسلام ) آگاهى يابند ؟
در اين جا از افرادى كه بايد براى تفقّه و دينشناسى بروند - چون انسانهاى با ارزشى هستند - به طايفه تعبير شده است .
حال نظر ، حاج آقا رحمانى را مىشنويم اگر شما نظر خاصّى داريد ، گوش مىكنيم !
حاج آقاى رحمانى : انشاءاللَّه بحثى بايد در بارهى اين « عهد » و « عبد » بشود . ما بايد كلمهى عبد را در قرآن بررسى كنيم .
منظور از عبادتِ شيطان ، اطاعتِ اوست
شيطان را كسى عبادت نكرده است . كِى ، ما شيطان را عبادت كردهايم ؟ ! ما شيطان را اطاعت كردهايم نه عبادت . و منظور قرآن از عبادت ، همان اطاعت است :
اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَ رُهْبَانَهُمْ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَ مَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَهاً وَاحِداً لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ؛ « 2 »
هامش
( 1 ) - / توبه ، 122 .
( 2 ) - / توبه ، 31 .