« آيا بدون اجازهى من به خداى موسى و هارون ايمان آوردهايد ؟ » /
در آيهى مورد بحث ، « من دونه » ، به معناى « بجز خدا » نيست تا معناى آيه اين شود كه آيا بجز خدا ، آلههى ديگرى هم برگزينم ؟ چون در اين صورت « من دونه » دلالت بر شرك خواهد داشت و به معناى « معه » ( با او ) خواهد شد . « مَعَهُ » در جاهاى ديگر قرآن هم آمده است كه معناى شرك از آن اراده شده است .
آنچه نظر ما را تأييد مىكند ، معناى لُغوى « مِنْ دونه » است . عبارت « من دونه » در عربى مفهوم « الغاء » را دارد . وقتى گفته مىشود : آيا با خود ، فلان چيز را آوردهاى ؟ در جواب گفته مىشود :
لا ، مِنْ دُونِ هَذا جِئْتُكَ .
نه ، بدون آن آمدم .
« ءَأَتَّخِذُ مِنْ دوُنِهِ آلِهَةً » معنايش اين است كه آيا خدا را كنار بگذارم و آلهه را برگزينم ؟ كه مفهوم الغاء نقش خدا و ناديده گرفتن خدا و توجّه نكردن به اذن خدا از اين عبارت استفاده مىشود .
در قرآن موارد گوناگونى است كه همين قبول چيزى - بدون تأييد خداوند - را نادرست مىشناسد .
شمول « آلهه » بر بُتهاى بيجان و جاندار
من واقعا از بعضى از مفسّرين شيعه گله دارم كه چرا توجّه نكردهاند كه آلهه در اينجا به معناى « صنم » و بُت نيست . مفسّرين اهل سنّت همواره خواستهاند در هر جا اين گونه به ما القا كنند كه منظور از « آلهه » بُت است و ما هم سخنان آنان را تكرار كردهايم . در حالى كه كلام خداوند در اينجا منحصر در بت ساكت و خاموش نيست . در بسيارى مواقع ، بحث در بارهى بتهاى