رعيّتى را تغيير دهيد . اللَّه را صدرنشين كنيد و « مِنْ دون اللَّه » را كنار بگذاريد .
اطاعتِ يك فرد ، عبادتِ اوست
ما واقعاً حقيقت توحيد را بايد از اهلبيت عليهم السلام ياد بگيريم . توحيد را از حضرت صادق و حضرت باقر عليهما السلام فرا بگيريم . توحيد اين نيست كه آدم خيال كند كه ما به محض اين كه بگوييم : « ما خدا را مىپرستيم » ، موحّد شدهايم . يا اگر بتى در خانهمان نباشد ، مشرك نيستيم . شرك و توحيد درجات و مراتب بسيار دارد ، امام باقر عليه السلام مىفرمايد :
مَن أصغى الى ناطِقٍ فَقَدْ عَبَدَهُ فَانْ كانَ النّاطقُ يؤدى عَنِ اللَّهِ عزوجل فَقَدْ عَبْدَ اللَّهَ ، وَ انْ كانَ الناطِقُ يؤدى عَنِ الشَّيطانِ ، فَقَدْ عَبَد الشَّيْطانَ « 1 » .
هر كس به سخنورى گوش كند ، او را عبادت كرده است : اگر او از سوى خدا سخن بگويد ، خدا را عبادت كرده و اگر او از سوى شيطان سخن بگويد ، شيطان را عبادت كرده است .
امام جعفر صادق عليه السلام در بارهى آيهى « اتَّخَذُوا احْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ ارْباباً مِنْ دوُنِاللَّهِ » « 2 » ( علماى يهودى و نصرانى را خدايانى بىاجازهى خداوند قرار داده بودند ) مىفرمايد :
( أما واللّه ما دعوهم الى عبادة أنفسهم ، و لو دعوهم ما أجابوهم ، و لكن أحلوا لهم حراماً وحرموا عليهم حلالًا فعبدوهم من حيث لايشعرون ) « 3 » .
قسم به خدا ! آنها قوم خود را براى پرستش خود دعوت نكردند . اگر هم از آنها مىخواستند ، آنها انجام نمىدادند ؛ ولى آنها حلالى را براى آنها حرام و حرامى را حلال كردند و آنها هم اطاعت كردند و ناخودآگاه آنها را عبادت كردند .
عبادت به اين معنا نيست كه انسان براى ديگرى سجود كند . اطاعتِ يك فرد ، عبادتِ اوست و اطاعتِ من دوناللَّه شرك است .
هامش
( 1 ) - / الكافى ج 6 ، 434 باب الغنا .
( 2 ) - / توبه ، 31 .
( 3 ) - / الكافى ، ج 1 ، ص 53 ، باب التقليد ، ح 1 .