«
وَ قالُوا يا أَيُّهَا السَّاحِرُ ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ إِنَّنا لَمُهْتَدُونَ
گفتند : اى جادوگر ! پروردگارت را با آن عهدى كه با تو نهاده است براى ما بخوان كه ما هدايت شدگانيم . » در اين آيه سه ملاحظه وجود دارد : نخست : اين كه آنها موسى را جادوگر خواندند ، و دوم : اين كه گفتند : پروردگارت را براى ما بخوان و نگفتند : پروردگار ما را ، و سوم اين كه : هنگام عذاب با معجزات هم هدايت نيافتند ، ولى گفتند :
براستى اگر پروردگار تو اين عذاب را از ما بردارد هدايت شدگانيم ، پس آنها هدايت نمىيافتند مگر پس از آن كه خدا آن عذاب را از آنها بردارد .
مفسّران از خود مىپرسند : چگونه موسى را جادوگر خواندند و سپس از او خواستند كه از پروردگار خود درخواست نجات آنها را كند ؟
و پاسخ اين است كه :
نخست : قرآن حكمت آموز همواره تناقضهاى كافران را آشكار مىسازد ، و مىگويد آنها چگونه گمراه شدهاند كه راه هدايت را نمىيابند ، و طبيعة در آنچه مربوط به پديدهء پيامبرى است ، پروردگار سبحان ما گويد : «
بَلْ قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ بَلِ افْتَراهُ بَلْ هُوَ شاعِرٌ فَلْيَأْتِنا بِآيَةٍ كَما أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ
« 45 » گفتند : نه ، خوابهاى پريشان است ، يا دروغى است كه مىبندد ، يا شاعرى است . پس براى ما از آن گونه كه به پيامبران پيشين داده شده بود معجزهاى بياورد » .
خداى سبحان گويد : «
انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثالَ فَضَلُّوا فَلا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًا
« 46 » بنگر كه چگونه براى تو مثلها زدهاند . گمره شدهاند و راه به جايى نمىبرند » .
قوم فرعون به نوبهء خود در امر موسى گمراه شدند ( و راه به جايى نمىبردند كه چه بگويند ) ، پس از يك سو به دو گفتند : اى جادوگر ! و از سوى ديگر اعتراف
هامش
( 45 ) - الأنبياء / 5 .
( 46 ) - الإسراء / 48 .