خاكى بيابد و آن گاه نيازمند ديگران شود ، خدا او را دور مىراند » . « 7 » / 439 مستقرّ شدن بر پشت كشتى و چارپايان هدف مرحلهاى آن است امّا هدف والاتر از اين نعمت و ديگر نعمتهاى خدا همان رهيابى و نزديكى جستن به اوست .
«
ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ
و چون بر پشت آنها قرار گرفتيد نعمت پروردگارتان را ياد كنيد . » هدف از نعمتهاى مادّى خدا همان بالا رفتن روحى است . براستى كه معراج انسان به سوى خداست ، پس ( بر هر نعمت مادّى خدا را سپاس گوى ) ، چون سير شدى بگو : الحمد للَّه سپاس خداى را ، و چون سيراب شدى بگو : الحمد للَّه ، و چون بى نياز شدى بگو : الحمد للَّه ، و چون اتومبيل ، ( يا هر وسيلهء نقليهاى ) را سوار شدى بگو : سبحان اللَّه .
قرآن حكمت آموز هدفهاى مادّى و معنوى نعمتهاى خدا را بر ما به ياد ما مىآورد ، طبيعة در اين سوره كه دور محور روابط ما با طبيعت پيرامونمان مىگردد ، و اين يادآورى به دلايل زير است :
نخست : براى آن كه مقصودهاى شريفى را كه در نعمتهاست ضايع نكنيم .
زناشويى را براى آن قرار داده يا خانه و خانوادهاى بنا كند و آرامش و مهربانى و اخلاق و الا را بر آن سايه افكن سازد ، پس سزاوار نيست كه ما هدف خود را از زناشويى فقط رفع نياز شهوانى قرار دهيم ، و چارپايان را براى سوار شدن بر پشت آنها و رسيدن به مقصدهاى مشروع قرار داده ، نه براى بازى و سرگرمى به آنها يا زورگويى و سخت گيرى بر مردم .
دوم : براى آن كه نعمتها ما را سرمست نسازد و آنها را وسيلهء فخر فروشى و بزرگ خويشتنى و تباهى در زمين قرار ندهيم .
سوم : براى آن كه به ما آرامشى روانى ببخشد كه در نفسهاى ما در اصلاح عقدهء حقارت سهمى بسزا دارد و ما را به سپاسگزارى از خدا با انجام كردارهاى
هامش
( 7 ) - بحار الانوار ، ج 103 ، ص 65 .