كانُوا يَعْمَلُونَ « 1 »
يعنى تو نمىدانى در دل شب براى اهل نماز شب چه لذّتى است : فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ ، اين لذّت مربوط به آخرت نيست ، زيرا آنجا وضعيت بهگونهء ديگرى است . پس بهراستى چه لذّتى است ؟ لذّتِ برقرارى رابطهء عاطفى و
صميمانه با خداوند در همين دنيا و در دل شب است . مناجات اهلبيت ( ع ) در دل شب ، آنان را مدهوش مىكند و از اين جهت تمام عالم وجود را با دو ركعت نماز در دل شب معاوضه نمىكنند و براى اين نماز ، به همهء عالم پشت پا مىزنند . اين همه به خاطر آن لذّتى است كه در نماز شب دارند . پيامبر اكرم ( ص ) مىفرمايند :
« الرَّكْعَتَانِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنَ الدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا » « 2 »
دو ركعت نماز در دل شب ، نزد من از دنيا و آنچه در آن است ، دوست داشتنىتر مىباشد .
اميرالمؤمنين على ( ع ) نيز در دل شب ، جدّاً چنين حالاتى داشتهاند . چنان كه پيش از اين نيز گفتيم گاهى تجلّى خداوند بر دل ايشان با صفت « خشيت » صورت مىگرفته است و گاهى با صفت « رحمت » ؛ گاهى ظهور رحمت بوده است و گاهى ظهور خشيت ، و هر دو براى آن حضرت لذّتبخش است . آنگاه كه ظهور خشيت پديد مىآمد ، گريه و فغان و ناله و تضرّع امان نمىداد و معلوم است كه اين گريهها و زارىها براى معصيت و گناه نيست ، بلكه نشانهء معاشقه و يك ارتباط كاملًا هاطفى ميان محبّ و محبوب است و آنگاه كه رحمت بر دل ايشان استيلا پيدا مىكرد ، در حال معاشقه و ارتباط عاطفى با خداوند بودند . البته روشن است كه ما
هامش
( 1 ) . سجده / 17 16
( 2 ) . وسائلالشيعة ، ج 8 ، ص 156