مراتب توبه مانند مراتب تقواست . توبه گاهى به خاطر ارتكاب حرام و گاهى به خاطر ارتكاب حلال و گاهى هم بهخاطر خروج از مقام لقاء است كه اين مرتبه و درجهء اخير ، اختصاص به اهل بيت عصمت و طهارت ( ع ) دارد . در حقيقت چون آن بزرگواران ، همه جا را محضر خداوند متعال مىدانند و در مقام لقاء قرار دارند ، هنگامى كه ذرّهاى ، به اقتضاى زندگى طبيعى ، از ياد خدا غافل مىشوند ، خود را گناهكار مىشمرند . حضور قلب اهلبيت ( ع ) مختصّ به نماز و ساير عبادات نيست ،
بلكه دائمى است . عدم رعايت حضور قلب در عبادات و به خصوص در نماز ، خواص را به توبه وادار مىكند . امّا أخصّالخواص از عدم رعايت حضور قلب ، در همهء حالات ، توبه مىكنند .
2 ) توبه ، راهى براى برقرارى ارتباط عاطفى با خداوند
احتمال ديگرى كه در خصوص علّت توبهء أخصّ الخواص مىتوان تصوّر كرد ، اين است كه توبه براى آنان ، نوعى مكالمه و معاشقه و ارتباط عاشقانه با خداوند سبحان است . آن ذوات مقدّس با دستيابى به حالت توبه و از طريق سرافكندگى ، شرمسارى و تضرّع و زارى در محضر ربوبى ، با پروردگار خويش معاشقه مىكنند و به او نزديك و نزديكتر مىشوند .
اهلبيت ( ع ) از اينكه در برابر پروردگار خويش حالت قصور و تقصير داشته باشند و بدينوسيله با او مناجات كنند ، لذّت معنوى مىبرند ؛ چنانكه قرآن كريم مىفرمايد :
تَتَجافىجُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما