است كه نسبت به خداى تعالى دارد و همهء اين موارد براى خواص ، معصيت محسوب شده و توبه را بر آنان واجب مىسازد .
2 ) توبه از عدم شكرگزارى نعم الهى
توبهء ديگرى كه براى خواص لازم است ، توبه از عدم قدردانى نعمتهاى فراوان پروردگار متعال و عدم شكرگزارى صحيح آن نعمتها است .
اگر هر انسانى مقدارى به پيرامون خود نظر بيفكند ، مشاهده خواهد كرد كه غرق در نعمتهاست و نعمتهاى ظاهرى و باطنى خداى متعال ، مثل باران بر سر او مىبارد :
أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِى السَّماواتِ وَ ما فِى الْأَرْضِ وَ
أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَه و مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِى اللَّهِ به غير عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ منير « 1 »
آيا نديديد كه خداوند آنچه را در آسمانها و آنچه را در اين زمين است براى شما مسخّر و رام نموده و نعمتهاى آشكار و نهان خود را بر شما وسعت و تماميّت بخشيده ؟ و برخى از مردم درباره خدا بدون هيچ دانش و رهنمود و كتابى روشن محاجّه و مجادله مىكنند .
نعمتهاى ظاهرى و باطنى فراوانند و قابل شمارش نيستند ؛ ولى افسوس كه انسان قدر نعمتهاى خويش را نمىداند و ناسپاسى مىكند :
وَ آتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّار « 2 »
هامش
( 1 ) . لقمان / 20
( 2 ) . ابراهيم / 34 ؛ ر . ك : نحل / 18