آخرين فرع اين بحث اين است كه آيا كسى مىتواند ديگرى را اجير كند يا به او وكالت بدهد كه بجاى او برود و در تصاحب مكانى سبقت بگيرد تا نسبت به آن حق پيدا كند يا نه ؟
از آنجا كه اين بحث در باب معدن مطرح خواهد شد و اختلاف علماء را بررسى خواهيم كرد ، اينجا نيازى بذكر آن نمى بينيم و در بحث معدن مفصلًا به آن مى پردازيم . انشاء الله .
مباحات اوليه :
در اين قسمت در مورد مشتركات به معناى دوم بحث مى كنيم . قبلًا گفتيم مشتركات به معناى دوم ، همان مباحات اوليه نظير بته ها ، علفها ، ماهى و صدف درياها و پرندگان هوا و . . . مى باشد .
بحثى كه در اينجا مطرح مى باشد اين است كه آيا مباحات اوليه از انفال است يا نه ؟ مشهور در ميان فقها اين است كه از انفال نيست و لذا به آن مباحات اوليه گفته اند . مشهور مى گويند : اينها ماليت دارد اما مالك خاصى ندارد و بقول صاحب جواهر ملك بلا مالك است ، مثلًا پرنده هوا يا ماهى مالك ندارد و چنانچه كسى آن را صيد كرد ، ملك آن مىشود . اما آنچه به نظر مى رسد اين است كه همه اين مشتركات از انفال بشمار مى آيد و ملك حكومت اسلامى است و اصولًا ملك بلا مالك معقول نيست زيرا هر ملكى مالكى دارد و الا ملك نيست و اگر بگوئيد كه مالك آنها خداست ؛ نظر ما تأئيد شده كه از انفال است چون انفال از آن اوست .