وعنه عن النضر عن هشام بن سالم عن سليمان بن خالد « قال : سألت ابا عبدالله ( ع ) عن الرجل يأتي الارض الخربة فيستخرجها و يجري انهارها و يعمرها و يزرعها ماذا عليه ؟ قال : عليه الصدقة « 1 »
روايت از نظر سند صحيح و بدون اشكال است مى گويد : از امام صادق عليه السلام پرسيدم كه مردى زمين خرابى ( خربه ) را تعمير مىكند ، قناتش را ساخته و جويهايش را جارى نموده و آن را آباد و زراعت مىكند ، آيا بايد چيزى پرداخت نمايد ؟ امام فرمود : بايد زكات بدهد . جواب حضرت ، نظير استثناى منقطع است كه براى تأكيد آورده مىشود ، يعنى جز زكات چيزى بر او واجب نيست . اين روايت دلالت دارد بر اينكه امام ( ع ) اراضى خربه را نيز اجازه احياء داده است و همچنين دلالت بر ملكيت نيز مىكند و بلكه دلالتش از روايت « فهى لهم » بيشتر است .
محمد بن يعقوب عن عدة من اصحابنا عن سهل بن زياد و احمد ابن محمد جميعاً عن ابن محبوب عن معاوية بن وهب ، قال : سمعت ابا عبدالله ( ع ) يقول : ايما رجل اتي خربة بائرة فاستخرجها وكري انهارها و عمرها ، فان عليه فيها الصدقة . فان كانت الارض لرجل قبله فغاب عنها و تركها فاخرجها ثم جاء بعد يطلبها ، فان الارض لله و لمن عمرها « 2 »
اين روايت نيز از نظر سند صحيحه است و سخن آن روى زمينهاى خربه اى كه باير است ، مى باشد . زمين باير زمينى است كه آماده استفاده هست ولى بدون استفاده مانده است . امام مى فرمايد : زمين را مالك
هامش
( 1 ) . روايت 2 باب 1 ابواب احياء موات جلد 17 وسائل الشيعه صفحه ى 326 .
( 2 ) . روايت 1 از باب 3 ج 17 باب احياء موات وسائل الشيعه .