مراحل مختلف تسلط
از قرآن ، روايات و تجربه ، چنين برمى آيد كه آدمى به اندازه سعه وجودى اش مىتواند بر تكوين تسلّط پيدا كند ، و تسلط انسان بر تكوين مراحل گوناگونى دارد از جمله :
الف ) تسلط او بر نفس اماره . كلام الهى است كه :
. ؛
اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَ أَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ
« 1 » نماز از كار زشت و ناپسند جلوگيرى مىكند ، ياد خدا از آن هم مؤثرتر است .
كه بعد از آن مهار نفسش به دست اوست و به بهترين وجهى از آن استفاده مىكند و نفس خود را به كار مىگيرد .
ب ) تسلط بر وهم و خيال . كلام الهى است :
- ؛
أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لَا هُمْ يَحْزَنُونَ
« 2 » بدانيد كه اولياى خدا نه ترسى دارند و نه اندوه گين مىشوند .
- . ؛
الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
« 3 » بدانيد كه با ياد خدا دل ها آرام مىگيرند .
و در بيان ديگر از كلام الهى :
. ؛
رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَ لَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقَامِ الصَّلَاةِ وَ إِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصَارُ
« 4 » تجارت و خريد و فروش ايشان را از ياد خدا باز نمىدارد .
هامش
( 1 ) . عنكبوت ، آيه 45 .
( 2 ) . يونس ، آيه 62 .
( 3 ) . رعد ، آيه 28 .
( 4 ) . نور ، آيه 37 .