همه اين كارهاى سعيد بن جبير فقط براى اين بود كه به امثال حجاج اعلام كند لذت مقربين چه قدر است ، حرف او اين است كه من در هر حال سعيدم و لذتى لذيذتر و گواراتر از مرگ برايم نيست . براى پيش از مرگ نيز لذتى گواراتر از تلاوت قرآن سراغ ندارم و تو در هر حال بدبخت و شقى هستى .
چه خوش گفته شاعر :
مردان رهش زنده به جان دگرند * منگر تو بدين چشم بد ايشان كه ايشان
مرغان هواش ز آشيان دگرند * بيرون ز دو كون و در جهان دگرند « 1 »
اگر گفته شود كه منظور از ذكر « امانت » در آيه شريفه ، استعداد آدمى است براى رسيدن به اين مقام ، سخن گزافى نيست . هر چند كه آدمى نسبت به خود بسيار ستم كار و نسبت به استعدادش بسيار جاهل و ناآشنا است . كلام الهى است كه :
؛
إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَهَا وَ أَشْفَقْنَ مِنْهَا وَ حَمَلَهَا الْإِنْسَانُ إِنَّهُ كَانَ ظَلُوماً جَهُولًا
« 2 » ما امانت را به آسمانها ، زمين و كوه ها عرضه داشتيم همه آنها از زير بار آن شانه خالى كردند و از آن ترسيدند ولى آدمى پذيرفت كه آن را به دوش بكشد . چرا كه او - نسبت به خود - بسيار ستم كار - و نسبت به استعدادش - بسيار ناآشنا و نادان بود .
هامش
( 1 ) . ديوان شمس ، رباعيات ، قسمت هفتم .
( 2 ) . احزاب ، آيه 72 .