بعثت است و كمال انسان هم همان است كه زير بناى آن علم ، عرفان ، تهذيب ، عبادت و . . . است و اين همان كمالى است كه بالاتر از آن كمالى نيست و به واسطه آن دل ها آرام مىگيرند :
. . . ؛
الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
« 1 » بدانيد كه با ياد خدا دل ها اطمينان مىيابند و آرامش مىپذيرند .
اين حصر و تأكيدى كه در آيه موجود است دلالت بر اين مىكند كه هيچ چيز آدمى را سير نمىكند مگر نزديكى و قرب به خداوند متعال . اين كمال و اين مسير راهى است بى انتها چرا كه سير در ذات الهى و نظر به رحمت پهناور اوست . لذا آدمى در هر لحظه در مرتبه ايست و در هر مرتبه در مرحله اى از كمال قرار دارد و اين مراحل ، بى انتها هستند . لذا تكرارى در اين جا صورت نمىگيرد .
ب ) مراتب قرب الى الله
قرب به خدا داراى مراتب مختلف و ميدان وسيعى است كه با دورى از محرمات و عمل به واجبات به ويژه مستحبات به اولين مراتب آن مىتوان رسيد كه اين مرتبه در نزد سالكين « تحليه » نام دارد .
البته قبل از اين مرتبه ، مرتبه « تخليه » است كه عبارت است از : تهذيب نفس ، چرا كه تا جان پاك و پالوده نشده باشد مثل ظرف دربسته اى است كه اگر در آب هم بيفتد آب در آن نفوذ نمىكند . جان هم تا وقتى كه پاك نشده باشد يعنى مرتبه « تخليه » را طى نكرده باشد ، نمىتواند به مرحله بعدى وارد شود .
مرتبه آخر قرب هم كه مختص رسول خدا ( ص ) است و هيچ كس جز او نمىتواند آن مرتبه را درك نمايد مرتبه اى است كه خداوند تعالى با اين كلام خود از آن ياد مىكند :
هامش
( 1 ) . رعد ، آيه 28 .