شرطهاى ديگر هم يكى پس از ديگرى باشد فايده اى ندارد . مقتضى بايد موجود باشد . درباره اين مقتضى هم فى الجمله بحث كرديم .
جرفع صفات رذيله
صفت رذيله مانع بزرگى است اگر يك صفت رذيله اى بر دل حكمفرما باشد ، به قول قرن شريف ، دانسته از راه منحرف مىشود : « افَرَأيتَ مَنِ اتَّخَذَ الهَهُ هَواهُ وَ اضَلَّهُ اللهُ عَلى عِلمٍ » « 1 » ؛ دانسته و با علم پا روى حق مى گذارد . دانسته و فهميده صراط مستقيم را گم مىكند . تمام اين گمراهيهايى كه در زمان پيغمبر اكرم ( ص ) پيدا شد ، بلكه تمام گمراهيهايى كه از زمان حضرت آدم تا به الآن پيدا شده ، مرهون همين صفات رذيله است .
قرآن شريف ، مردم را دو دسته مىكند . مى فرمايد : يك دسته از مردم آنهايى هستند كه موانع ندارند ؛ يعنى سلامت نفس دارند . وقتى راه را پيدا مىكند ، به انداره اى خوشحال مى شوند كه گريه شوق مى كنند . ولو هنوز مسلمان نشده اند . ولو در شرف اسلامند ، اما همين كه مى بينند
صراط مستقيم پيدا شد ، رفتن به سوى خدا پيدا شد ، حق پيدا شد ، گريه شوق مى كنند : « وَاذا سَمِعُوا ما انزِلَ الى الرَّسولِ تَرى اعيُنَهُم تَفيضُ مِن الدَّمع مِمَّا عَرَفُوا مِن الحَقِّ » . « 2 » بعد هم با زبان قالشان ، با زبان حالشان مى گويند كه چرا حق را نپذيريم ؟ چرا در راه مستقيم نيفتيم ؟ ما دنبال اين بوديم . ما مى گشتيم براى اينكه صراط مستقيم و حق را پيدا كنيم . اينها افرادى هستند كه سلامت نفس دارند . افرادى كه تكبّر ، خودخواهى ، عجب ، غرور ، رياست طلبى و دنيا طلبى بر دلشان حكمفرما نيست . وقتى سلامت نفس
هامش
( 1 ) - اى رسول ما ! مى نگرى آن را كه هواى نفسش را خداى خود قرار داده و خداوند او را دانسته گمراه ساخته . ( جاثيه / 23 )
( 2 ) - و چون آياتى را كه به رسول فرستاده شده استماع كنند ، اشك از ديده آنها جارى مىشود ؛ زيرا حقانيت آن را شناخته اند . ( مائده / 83 )