چه در جلوت ، چه كار شخصى ، چه كار اجتماعى ، چه كار عبادى ، چه كار توصلى ، و بالاخره چه فكر ، چه عمل ، چه
گفتار ، همه براى خدا باشد . اين تنها موعظه قرآن است . مى دانيد كه اين حصر به ما مى گويد كه مهمتر از همه موعظه هاى قرآن ، اين موعظه است .
اقسام خلوص
خلوص ، سه قسم دارد : يكى خلوص از نظر گفتار و كردار است . كه تا اين جا درباره آن صحبت كرديم كه گفتار انسان ، كردارش و حتى افكارش فقط براى خدا باشد . هيچ چيزى ، هيچ كسى در نظر او نباشد جز خدا . به اين مى گويند خلوص در عمل .
دومين خلوص ، خلوص در اعتقاد است و پيدا كردن اين خلوص در اعتقاد ، مشكلتر از خلوص در عمل است . اين خلوص در اعتقاد ، همان جمله اى است كه به ما دستور داده اند حداقل روزى ده مرتبه در نمازمان بخوانيم : « ايّاكَ نَعبُدُ وَ ايّاكَ نَستَعينُ » ؛ يعنى خدايا فقط تو را عبادت مى كنم ، كرنشم براى توست ، گفتارم ، كردارم و افكارم براى توست . خدايا چشم داشتى به احدى ندارم جز تو . پناهى ندارم جز تو . مى دانم موثرى در اين جهان جز تو نيست . به اين مى گوييم توحيد عبادى و توحيد افعالى .
اقسام توحيد
مى دانيد كه توحيد را به چهار قسم تقسيم كرده اند : 1 . توحيد ذاتى 2 . توحيد صفاتى 3 . توحيد عبادى 4 . توحيد افعالى .
به دست آوردن توحيد ذاتى خيلى مشكل نيست ؛ براى اينكه همه شما عزيزان وقتى كه تصور بكنيد واجب الوجود يعنى يك وجود غير محدود و اين كه به غير از يك ذات در اين جهان ، ذاتِ واجب الوجود ديگرى نيست ، خيلى آسان است . كار آسانى است كه انسان توحيد ذاتى پيدا كند . از همين جهت هم وقتى كه همه و همه در بن بست واقع