الههُ هَواهُ وَ اضلَّهُ اللهُ على عِلمٍ » . « 1 » « الَم اعهَد الَيكُم يا بَنى آدَمَ ان لا تَبُدُو الشَّيطانَ انَّهُ لَكُم عَدُدٌ مُبينٌ » « 2 » اى انسان ! مگر در ازل با تو معاهده نكردم كه شيطان پرست نباشى ، چرا شدى ؟ يعنى آن كه از شيطان انسى و جنى
متابعت مىكند ، اين بت در مقابل اوست و به اين بت سجده متابعتى مىكند . اين نمى تواند بگويد « ايّاكَ نَعبُدُ » لذا خوبش اين است كه همه ما « ايّاكَ نَعبُدُ وَ ايّاكَ نَستَعينُ » را به قصد خواندن قرآن بگوييم و اين مطابق با فتواى فقها نيز هست . دعاى كميل و دعاى عرفه هم همين است ما بقى دعاها طورى است كه ما واقعاً نمى توانيم بگوييم چنين است . اما اگر به قصد حكايت باشد ، خوب است .
قرآن را بخوان به قصد حكايت ، دعاى كميل را بخوان به قصد اين كه از اميرالمومنين ( ع ) صادر شده . دعاى عرفه را بخوان به عنوان اينكه از امام حسين ( ع ) صادر شده ، ان شاءالله علاوه بر اين كه ثواب دارد ، با امام حسين و اميرالمومنين ( ع ) هم محشور بشويد .
جمله اى كه اميرالمومنين ( ع ) در نهج البلاغه مى فرمايد : « انِ استَطَعتَ ان لا يَكُونَ بَينَكَ وَ بَينَ الله احَدٌ الّا الله فَافعَل » « 3 » ؛ يعنى اگر بتوانى بين خودت و خدا در حاجات روزمره ات به كسى و به چيزى جز خدا متوسل نشوى ، اين كار را بكن . توسل به اهل بيت ( ع ) هم همان است . يعنى از خدا خواستن است . ولى مُرادم اين جمله است كه هيچ چيزى و هيچ كسى در زندگى انسان مؤثر نباشد ، جز خدا . به اين مى گوييم توحيد افعالى كه معناى كلمه « لا إله الّا الله » است ؛ البته يكى از معنى هاى آن . براى اينكه كلمه « لا إله الّا الله » مىتواند هم بر توحيد ذاتى صفاتى ، عبادى و افعالى تطبيق شود . يك معنايش همين است : « لا إله الّا الله » ؛ يعنى « لا مُؤثِّرَ فِى الوُجودِ الّا اللهُ » . انسان عقيده پيدا كند كه در
هامش
( 1 ) آيا ديدى كسى را كه معبود خود را هواى نفس خويش قرارداده و خداوند او را با آگاهى گمراه ساخت . ( جاثيه / 23 )
( 2 ) - اى فرزندان آدم ! آيا با شما عهد نكردم شيطان را نپرستيد كه براى شما دشمن آشكارى است . ( يس / 60 )
( 3 ) - شيخ رضى ، نهج البلاغه ، كلام 31 .