اما جواب نفى مىشنود ، قرآن مىفرمايد :
( وهُمْ يَصْطَرِخُونَ فيها رَبَّنا اخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذيكُنّا نَعْمَلُ ) « 1 » يعنى جهنّمىها در جهنم آه و ناله مىكنند . يكى از حرفهايشان اين است كه خدايا ! ما را به دنيا برگردان تا اعمال صالحى انجام بدهيم . به آنها خطاب مىشود : مگر هفتاد سال عُمر به
تو ندادم ، چه كردى ؟ مگر جوانى و پيرى نداشتى ؟ جوانىات را صرف چه كارى كردى ؟ پيرىات در چه مصرف شد ؟
( اوَلَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَجآءَكُمُ النَّذيرُ فَذُوقُوا فَما لِلظّالِمينَ مِنْ نَصيرٍ ) « 2 » آيا به اندازهاى كه متذكّر بشوى عمر به تو نداديم ؟ خطاب قهر خدا مىگويد : « فُذُوقُوا » بچشيد اين عذاب را در جهنم ، براى اينكه ظالم ياور ندارد . اين ظالم به چه كسى ظلم كرده است ؟ ظلم به خود براى چه
هامش
( 1 ) . سوره ى فاطر ، آيه ى 37 . ترجمه : « كفار در جهنم فرياد مىكشند ( و مىگويند پروردگارا ! ما را ( از جهنم ) بيرون ببرد تا اعمال صالح انجام دهيم - غير آنچه كه تاكنون مىكرديم - » .
( 2 ) . دنباله ى آيه ى 37 از سوره ى فاطر . ترجمه : « ( در جواب ، خداوند به آنها مىگويد : ) آيا ما به اندازهاى كه آنكه اهل پند گرفتن بود پند گرفته بود به شما عمر نداديم ( مثلًا 60 سال يا بيشتر يا كمتر ) و براى شما پيامبرى آمد ( كه شما را از چنين روزى بيم داد . حال كه از فرصتها و نيز عمر خود بهره نگرفتيد ) پس بچشيد ( عذاب جهنم را ) كه ظالمين ( در اينجا ديگر ) ياورى ندارند » .