كوك شد ، ديگر عقربه خودش گردش مىكند و خود ساعتساز در گردش عقربههاى ساعت هيچ كاره است . مىگويند ، رابطه خدا و عالم هم اين چنين است . خداى تعالى عالم هستى را خلق نموده و آن را كوك كرده ، سپس رهايش ساخته است ، از آن پس اين چرخه خودبخود مىچرخد و ديگر خداوند هيچ نفوذى روى اين عالم هستى ندارد . به قول عوام آمدند چشمش را سرمه بكشند ، كورش كردند !
حضرت پيامبر ( ص ) اينها را مجوس امت مىدانند « 1 » ، در حقيقت يعنى مشرك . چون اينها آمدهاند ظلم را از خدا بگيرند اما او را بيكاره و هيچكاره خواندهاند . اين همان بيان قرآنشريف است كه راجع به يهود فرموده است :
« وَ قالَتِ اليَهُودُ يَدُاللهِ مَغْلُولَه غُلَّتْ ايْديهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ » « 2 » يهوديان مىگويند : دستهاى خدا بسته است ، يعنى ، خداوند هيچكاره است ، لعنت باد بر اين يهود ، دستهاى خودشان در غل باد . دست خدا باز است و بر اين جهان تسلط دارد .
قول صحيح در مورد جبر و تفويض
با اين توضيح كوتاه روشن شد كه هم نظر اشاعره ( مجبره ) و هم نظر معتزله ( مفوضه ) ، هر دو ظالمانه است ، چون يكى خداى تعالى را باعث بديها دانست و سپس معتقد شد كه او بندگان را عذاب مىكند . اين طور صحبت كردن اعتراف به ظالم بودن خداوند است . در حالى كه « ان الله ليس بظلام للعبيد » البته خداى تعالى به بندگانش ستم و ظلم روا نمىدارد و ديگرى او را محدود دانست كه ديگر واجبالوجود نباشد و . . . اما شيعه نظر سومى دارد و با رد آن دو نظر ، عدل را ، اصل دوم
هامش
( 1 ) - عن النبى ( ص ) القَدرية مَجُوسُ امَتى ( بحارالانوار ، ج 5 ، ص 6 ) . پيامبر ( ص ) فرمودند . « قدريه » مجوس امتم هستند ( شايد از اين جهت شباهت به مجوس دارند كه مجوس خير را به يزدان اهورامزدا نسبت مىدهند و شر را به اهرمن ) .
( 2 ) - سورهءمائده ، آيه 64 ترجمه : قوم يهود گفتند دست خدا بسته است ، دست خودشان بسته باد ( دست خودشان بسته است ) و به واسطه آنچه گفتند ملعون واقع شدند بلكه دو دست خدا ( دست قدرت و رحمت او ) باز و گشاده است و هرگونه بخواهد انفاق مىكند .