مىرود . شايد هم دعا نباشد و معنايش اين باشد كه رحمت خدا شامل حال آن كسى مىشود كه اين چنين باشد .
انسان گاهى از قيامت و خدا غافل مىشود . قرآن مىگويد : اين حالت غفلت است كه انسان را از حيوان پستتر مىكند و عاقبتش هم جهنم است .
« وَ لَقَدْ ذَرَأنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الجِنِّ وَ الانْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُم اعْيُنٌ لا يَبْصِرونَ بِها وَ لَهُمْ اذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها اولئِكَ كَالانْعامِ بَلْ هُم اضَلُّ اولئكَ هُمُ الغافِلونَ
« 1 » »
عاقبت بسيارى از جن و انس به جهنم منتهى مىشود ، يعنى مثل اينكه راه جهنم را در پيش گرفتهاند و جلو مىروند . اينها چه كسانى هستند ؟ « لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها » دل دارند اما فهم ندارند ، دلشان مرده است . « وَ لَهُمْ اعْيُنٌ لا يُبْصِروُنَ بِها » چشم دارند ، اما نمىبينند . « وَ لَهُمْ اذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها » گوش دارند اما گوش شنوا ندارند . « اولئِكَ كَالانْعامِ » اينها ديگر آدم نيستند اينها ديگر چهار پا و حيوانند ، « بل هم اضل » از حيوان هم پستترند . براى اينكه الاغ اقتضاء و زمينه ندارد تا عالم ملكوت را تسخير كند ، اما وضع انسان بدين ترتيب است كه اگر در مسير ماديات قدم بردارد ، فضا را تسخير مىكند و اگر در معنويات پيش رود از عالم ملكوت فراتر مىرود و ملائكه مىآيند و با او حرف مىزنند . بنابر آنچه كه قرآن مىگويد ، انسان اين است ، حالا اگر گناه بىتفاوتى او را بيچاره كرد « اولئك كالانعام بل هم اضل » بعد مىفرمايد : « اولئكَ هُمُ الغافِلُونَ » اينها افرادى هستند كه غافل و بىتفاوتند ، از خدا و از قيامت غافلند و در گفتار و كردارشان عاقبتانديش نيستند .
اين انسان استعدادهايى دارد كه مىتواند به خيلى جاها برسد اما اين غافل است و بالاخره مثل كرمابريشم به دور خود تار مىتند تا خفه شود . اين يكى از حالتهاى بد انسان است .
2 - حالت لجاجت و عناد : حالت دوم كه از حالت اول بدتر مىباشد ، اين كه
هامش
( 1 ) - سوره اعراف آيه 179 ترجمه : و محققاً بسيارى از جن و انس را براى جهنم واگذارديم ( كه آنها به سوء اختيار ، خود جهنم پليدى و اخلاق و اعمال زشت و افكار و عقايد فاسد را برگزيدند ) چه آنكه آنها را دلهايى است بىادراك و معرفت و دلهايى است بىنور بصيرت و گوشهايى ناشنواى حقيقت ، آنها مانند چهارپايان بلكه بسى گمراهترند زيرا قوه ادراك مصلحت و مفسده داشتند و به او عمل نكردند . آنها همان مردمى هستند كه ( از خدا و قيامت ) غافل شدند .