گناه هم كرديد ، آن را توجيه نكنيد ، كه اگر توجيه در گناه آمد ، راه توبه بسته مىشود و چنين كسى ديگر نمىتواند توبه كند ، بلكه خودش را آدم حسابى هم مىداند . پيش خودش هم قيافه حق به جانب مىگيرد و خدا نكند كه يك آدم خودش را ذى حق بداند . اين ديگر جهل مركب است .
قرآن مىفرمايد : اين جهل مركب از همهء صفتها بدتر است « هل ننبئكم بالاخسرين اعمالًا » مىخواهيد به شما خبر دهم كسى را كه ورشكستهترين افراد از نظر عمل و از نظر بدبختى در روز قيامت است .
« قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالَاخْسَرينَ اعْمالًا . الَّذينَ ضَلٌ سَعْيُهُمْ فِي الحَيوهِ الدُنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ انَّهُمْ يُحْسِنونَ صُنْعاً
« 1 » »
آن كسانى كه كار بد انجام مىدهند اما به خيال خودشان ، كارشان خوب است ، ديگر كمكم توجيه روى توجيه برايشان جهل مركب پيش مىآورد و وقتى جهل مركب پيش آمد . خيلى جدى بد را خوب حساب مىكنند و خوب را بد به حساب مىآورند .
لذا قرآن درباره اين افرادى كه گناه مىكنند بعد مىنشينند و با خيالبافى گناه خود را توجيه مىكنند ، مىگويد : مگر شيطان در مقابل مكر انسان ضعيف است ؟ راستى با اينكه مكر شيطان خيلى عجيب است ، عجيبتر مكر آدم است ، بخصوص اگر عالم باشد . واى به عالمى كه توجيهگر باشد . مىنشيند با خودش صغرى و كبرى تشكيل مىدهد و يك گناه بزرگ را به جاى يك ثواب خيلى بزرگ جا مىزند و اين همان حرف جرداق است . حسين كشى را هم توجيه مىكند ، لذا اينها در روز عاشورا داد مىزند و به اباعبد الله الحسين ( ع ) مىگفتند : خير ، تو حلالى را حرام و حرامى را حلال نكردهاى ، ما با پدر تو دشمنى داريم « بغضالابيك » و با همين توجيه حسين ( ع ) را كشتند و قرآن مىگويد : چنين كسانى در روز قيامت نيز همينطورند ، يعنى توجيهگرند :
« يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللهُ جَميعاً فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَما يَحْلِفُونَ لَكُمْ وَ يَحْسَبُونَ انَّهُمْ عَلي شَيْيِ الا انَّهُمْ هُمُ الكاذِبُونَ
« 2 » »
هامش
( 1 ) - سوره كهف ، آيات 103 و 104 ترجمه : ( اى رسول ما ) به امت بگو كه مىخواهم شما را زيانكارترين مردم آگاه سازم . زيانكارترين مردم آنها هستند كه عمرشان را در راه حيات دنياى فانى تباه كردند و به خيال باطل ، مىپنداشتند نيكوكارى مىكنند .
( 2 ) - سوره مجادله ، آيه 18 ، ترجمه : روزى را ( به يادآر ) كه خدا همه آنها را ( براى انتقام ) برانگيزد و چنان كه براى شما قسم ياد كردند ، براى خدا هم به دروغ سوگند مىخورند و مىپندارند كه اثرى براى آنها خواهد داشت ، اى اهل ايمان بدانيدكه آنها ( بسيار مردم منافق و ) دروغگو هستند .